بایوس بهعنوان برنامه راه انداز سیستم عامل محسوب میشود. یعنی هنگام روشن کردن دستگاه، در اصطلاح باعث بالا آمدن ویندوز یا همان بوت شدن (boot) سیستم میشود؛ ضمن اینکه دادههایی مثل ساعت و تاریخ را هنگام خاموش بودن سیستم حفظ میکند. به این ترتیب نقش و اهمیت باتری بایوس بیش از پیش آشکار میشود. به این باتری، CMOS هم میگویند (مخفف عبارت complementary metal oxide semiconductor) در این مقاله به معرفی علائم خرابی باتری CMOS پرداختهایم و به این سوالات پاسخ دادهایم: «علائم خرابی باتری بایوس لپ تاپ چیست؟/ CMOS چیست؟/ علائم خرابی باتری مادربرد چه هستند؟»
کوتاه، مفید و کاربردی درباره علائم خرابی باتری بایوس لپ تاپ
پیش از آنکه به این سوال پاسخ دهیم که CMOS چیست و علائم خرابی باتری مادربرد چه هستند، لُبّ کلام را در این رابطه بیان میکنیم. به این ترتیب، در همین ابتدای مقاله، پاسخ سوالات ذهنیتان را میگیرید و با آمادگی بیشتری به مطالعه ادامه مطلب میپردازید.
شاید تا به حال درباره بایوس لپ تاپ شنیده باشید؛ احتمالا کنار این نام، اسم باتری بایوس هم به گوشتان خورده است؛ یعنی باتری کوچکی که وقتی رایانه یا لپ تاپ خاموش است، انرژی مورد نیاز آن را تأمین میکند. چنانکه به صورت جامع توضیح خواهیم دارد: بایوس سیستم راهانداز رایانه است و باعث میشود سیستم عامل بالا بیاید؛ همچنین نگهدارنده اطلاعات پایهای راهاندازی سیستم، زمان، تاریخ و… است.
چنانکه ذکر شد، انرژی مورد نیاز بایوس (که در زمان خاموشی سیستم هم باید تامین شود) از باتری کوچکی به نام CMOS، موسوم به باتری بایوس تامین میشود. خرابی این باتری میتواند باعث به هم خوردن زمان و تاریخ لپتاپ و نیز مشکلات دیگر شود. به همین دلیل، کاربران میتوانند با شناسایی نشانههای خرابی آن، از بروز مشکلات بیشتر، جلوگیری کنند. مهمترین نشانههای خرابی باتری بایوس عبارتاند از:
- به هم خوردن تنظیمات تاریخ و ساعت (بهصورت مداوم)
- بروز برخی پیام های خطا (error) هنگام بالا آمدن سیستم (بهصورت مداوم)
- ریست شدن تنظیمات بایوس و به هم خوردنِ آنها بدون اراده کاربر.
- بروز مشکل در کارایی بعضی از درایورها و برنامههای کاربردی.
- شنیده شدن صدای بوق بایوس که البته میتواند عوامل گوناگونی داشته باشد. در این راستا، این مقاله را بخوانید: «معرفی انواع بوق بایوس»
- مواجهه با مشکل، هنگام اتصال به اینترنت.
در ادامه مقاله، درباره هر یک از موارد فوق، به تفصیل توضیح دادهایم.
بایوس چیست و باتری CMOS چه نقشی در آن ایفا میکند؟
مقصود از بایوس یا سیستم خروجی-ورودی پایه (Basic Input/ Output System => BIOS) برنامهای است که به واسطه یک چیپ یا تراشه روی مادربرد قرار دارد. سامانه بایوس هنگام روشن شدن دستگاه، مسئولیت هماهنگی و پیکربندی اساسی کلیه دادههای موجود را بر عهده دارد تا به قول معروف، سیستم بالا بیاید. همچنین بایوس هنگام خاموش بودن سیستم، دادههایی همچون ساعت و تاریخ را حفظ میکند. اما سوال اساسی اینجاست: وقتی رایانه خاموش است، بایوس با چه نیرویی فعال است و دادهها را حفظ میکند؟
انرژی مورد نیاز بایوس برای حفظ این دادهها از طریق یک باتری که روی مادربرد نصب شده است صورت میگیرد. این باتری، همان باتری مادربرد یا CMOS میباشد. باتری بایوس لپ تاپ (که البته در سیستمهای دسکتاپ نیز موجود است) قطعه کوچکی است که روی مادربرد قرار دارد. پردازنده CMOS بهعنوان مدار کوچکی که اطلاعات مربوط به تنظیمات بایوس را ذخیره مینماید، برق مورد نیاز خود را از طریق باتری بایوس تأمین میکند. مهمترین تنظیمات و اطلاعات مربوط به بایوس شامل مواردی از این قبیل هستند: اطلاعات تاریخ و زمان سیستم، تنظیمات بایوس و تنظیمات مرتبط با نحوه بوت شدن رایانه.
اگر عمر باتری بایوس تمام شود، چه اتفاقی میافتد؟
باتری CMOS مادربرد هم مانند سایر باتریها عمر مفیدی دارد. بنابراین پس از اتمام این دوره، کمکم عملکرد آن ضعیف میشود. عمر مفید باتری بایوس به سیستم و نوع آن بستگی دارد؛ اما میتوان گفت که به طور متوسط چیزی حدود پنج تا شش سال عمر میکند. ضعیف شدن باتری BIOS ممکن است باعث ایجاد مشکلاتی شود. علاوه بر این، عوامل دیگری میتوانند باعث اختلال در عملکرد آن شوند؛ این اختلال باعث به هم خوردن تنظیمات بایوس میشود و بهطور غیرمستقیم در راهاندازی و روشن شدن سیستم هم مشکلاتی را ایجاد میکند. زیرا چنانکه ذکر شد، بایوس مسئول راهاندازی سیستم و بالا آمدن آن است.
جهت دسترسی به قابلیتهای راهاندازی بایوس و تنظیم آنها، محیط خاصی برای تنظیمات بایوس طراحی شده است. کاربران میتوانند قبل از ورود به ویندوز، وارد تنظیمات بایوس شوند و برخی مشکلات را اصلاح کنند. پیش از آنکه به علائم خرابی باتری CMOS بپردازیم، بهتر است با محیط تنظیمات بایوس هم آشنا شوید.
نحوه ورود به بایوس لپ تاپ
همانطور که اشاره شد، بایوس مسئولیتهای مهمی بر عهده دارد که به واسطه آنها سیستم راهاندازی میشود. راهاندازی سیستم مستلزم هماهنگی بین اجزای مختلف (سختافزارها و نرمافزارهاست) به این ترتیب، برای انجام بعضی کارها ناچار باید محیطی طراحی شده باشد که دسترسی را به تنظیمات بایوس ممکن کند. مثلا وقتی با لپتاپی روبهرو هستید که سیستم عامل ندارد، برای نصب ویندوز باید وارد بایوس شد. گاهی هم سیستم بالا نمیآید و از طریق ورود به بایوس باید برای رفع مشکل اقدام کرد.
معمولا ورود به بایوس لپ تاپ در لحظات کوتاهی پس از روشن کردن سیستم ممکن است؛ یعنی دقیقا از زمانی که رایانه را روشن میکنید تا زمانی که لوگوی ویندوز ظاهر میشود. در این بازه زمانی کوتاه میتوانید با فشردن (یا چند بار فشردن) یکی از کلیدهای Delete، Esc، F2، F10 و… برای ورود به تنظیمات بایوس اقدام کنید. ممکن است در برخی سیستمها (بهخصوص سیستمهایی که بهجای بایوس، تنظیمات UEFI دارند)، همراه دکمههای مذکور ناچار به فشردن کلید ترکیبی FN نیز باشید.
علائم خرابی باتری CMOS چه هستند؟
همان طور که ذکر شد، باتری بایوس هم عمر مفیدی دارد. ضمن اینکه ممکن است به دلایل مختلف دچار خرابی شود. خرابی بایوس میتواند منجر به بالا نیامدن سیستم شود. به این ترتیب ممکن است کاربران با مشکلات مختلفی روبهرو شوند که در مقالات ذیل به آنها اشاره کردهایم:
با این اوصاف کاربران میتوانند ضمن سرویس لپ تاپ، از سلامت و و ضعیت عملکرد اجزای جانبی مثل باتری بایوس هم اطمینان حاصل کنند. ولی به هرحال این سوال مطرح میشود که علائم خرابی باتری CMOS چیست؟ آیا میتوان با مشاهده این نشانهها زودتر وضعیت باتری بایوس را بررسی کرد؟ مهمترین عوامل مذکور عبارتاند از:
۱ـ به هم خوردن تنظیمات تاریخ و ساعت به صورت پیوسته.
۲ـ مواجه شدن با پیام خطا (error) هنگام بوت شدن دستگاه به صورت مداوم.
۳. ریست شدن تنظیمات بایوس به صورت پیوسته.
۴ـ اختلال در عملکرد بعضی از درایورها و برنامههای کاربردی.
۵. ممکن است هنگام فشردن دکمه power (برای خاموش کردن) با صدای بوق ممتد مواجه شوید.
۶. گاهی ممکن است اتصال به اینترنت با مشکل روبهرو شود.
سوالات پرتکرار و مهم درباره علائم خرابی باتری بایوس لپ تاپ
پس از ذکر مهمترین نکات درباره علائم خرابی باتری مادربرد و پاسخ به این سوال که: «CMOS چیست؟» اکنون با ارائه چند سوال و جواب رایج، به مرور و جمع بندی مطالب ارائه شده میپردازیم.
CMOS چیست؟
باتری بایوس یا CMOS، باتری کوچکی است که انرژی مورد نیاز بایوس را برای حفظ اطلاعات (در زمان خاموشی سیستم) و راهاندازی آن، تأمین میکند.
مهمترین علائم خرابی باتری مادربرد چه هستند؟
مهمترین موارد مذکور عبارتاند از: به هم خوردن تنظیمات تاریخ و ساعت/ بروز ارور و پیام خطا هنگام روشن شدن سیستم/ ریست شدن تنظیمات بایوس/ بروز مشکل در عملکرد درایورها/ صدای بوق بایوس/ بروز مشکل هنگام اتصال به اینترنت و…
کسب اطلاعات تکمیلی، با مطالعه درباره موضوعات و مشکلات مشابه
کاربران میتوانند با خواندن مقالاتی که به مشکلات مشابهِ موضوع مد نظر شما میپردازند، سطح اطلاعات جانبی خود را بالا ببرند. زیرا با این کار، دامنه دانش کاربری فرد، گسترش مییابد. در این راستا، خواندن مقالات ذیل را به شما توصیه میکنیم:
- راهنمای کامل کلید ورود به تنظیمات بایوس لپ تاپ به تفکیک برند
- ورود به بایوس لپ تاپ + دلایل آپدیت بایوس لپ تاپ
- علت روشن نشدن لپ تاپ چیست؟
- بررسی دلایل روشن شدن خودکار لپ تاپ با اتصال به برق + راه حل
- علت بهم ریختن ساعت و تاریخ لپ تاپ + راه حل
حرف آخر: آیا میتوان برای تعویض باتری بایوس اقدام کرد؟
آنچه پس از مطرح شدن موضوع علائم خرابی باتری CMOS و مشکلات باتری بایوس مطرح میشود، این است که: در صورت خرابی باتری BIOS آیا میتوان آن را تعویض کرد؟ بله، این کار شدنی است. البته باید آن را به تکنسین حرفهای بسپارید. ضمنا پس از تعویض باتری CMOS، تنظیمات بایوس باید بازنشانی شود؛ بنابراین بعد از روشن کردن سیستم دکمه f2 یا del را در صفحه نخستین بایوس بفشارید؛ حال در مرحله بعد تنظیمات را به پیشفرض کارخانه برگردانید.
توصیه میکنیم با رعایت نکات اصولی مقالات آموزشی، از لپتاپ خود به خوبی مراقبت کنید تا جلوی بروز آسیبهای مختلف را بگیرید؛ آسیبهایی که ممکن است شما را به تعمیر مادربرد لپتاپ وادار کنند. اگر با مشکلاتی از قبیل خرابی باتری بایوس مواجه شدهاید، میتوانید (برای کسب مشاوره رایگان تعمیر لپ تاپ) با کارشناسان ما تماس بگیرید.
|
خواندن مقالات ذیل را نیز به شما توصیه میکنیم: |
تاریخ آپدیت:
بیستویکم شهریور ۱۴۰۴