وقتی به فعالیتهای سنگین (مثل بازی، طراحی گرافیکی و یا رندر گرفتن) مشغول هستید، فن با سرعت بیشتری کار میکند و احتمالا صدای آن را به وضوح میشنوید. در چنین شرایطی ممکن است هوای داغی را که از مجاری تهویه خارج میشوند، حس کنید. اما تدوام چنین حالتی و کار کردن یکسره فن، میتواند موجبات نگرانی کاربران را فراهم کند. به این ترتیب سوالات مختلفی به ذهن آنها خطور میکند: «چرا فن لپ تاپ یکسره کار میکند؟»/ «علت دیر خاموش شدن فن چیست؟»/ «چرا فن لپ تاپ خاموش نمیشه؟»/ در این مقاله ضمن پاسخ دادن به این سوالات، به موضوع دیر خاموش شدن فن لپ تاپ پرداختهایم.
کوتاه و کاربردی درباره علت دیر خاموش شدن فن لپ تاپ
پیش از آنکه به صورت مفصل به این سوال پاسخ دهیم که: چرا فن لپ تاپ یکسره کار میکند؟ یا اینکه چرا فن لپ تاپ خاموش نمیشه؟ لُبّ کلام را درباره دلیل این مشکل بیان میکنیم. به این ترتیب، در ابتدای این مقاله جامع، خیلی سریع به پاسخ اصلی پی میبرید.
کاربران لپتاپ به خوبی میدانند که سیستم خنککننده (متشکل از فن، هیت سینک، خمیر سیلیکونی و…) برای رفع حرارت داخلی دستگاه و متعادلسازی دمای آن به کار میرود. بنابراین وقتی فن با قدرت بیشتری کار میکند و نسبت به حالت عادی هوای گرمتری از مجاری تهویه خارج میشود، اولین مسئله قابلتوجه این است: احتمالا سیستم بیش از حد تحت فشار قرار گرفته است؛ فشاری که معمولا ناشی از باز بودن برنامههای سنگین و اجرای همزمان آنهاست.
در چنین شرایطی، مهمترین عوامل یکسره کار کردن فن لپ تاپ عبارتاند از: سنگین بودن برنامههای در حال اجرا/ فعال شدن دستی حالتهای ویژه (مثل حالت اورکلاک)/ کلیه عواملی که باعث صدای زیاد فن میشوند./ ایجاد تغییرات در تنظیمات ویندوز و مشکلات نرمافزاری/ بروز مشکلات سختافزاری.
بدیهی است که در وهله اول، میتوانید از طریق task manager وضعیت عملکرد CPU، RAM و… را بررسی کنید و سپس عملکردهای غیرضروری را ببندید. در ادامه مقاله، درباره موارد فوق توضیح خواهیم داد.
با ساختار سیستم خنککننده لپتاپ بیشتر آشنا شوید!
سیستم تهویه و خنککننده لپتاپ متشکل از خمیر حرارتی، هیت سینک (گرماگیر) و فن طراحی شده است. خمیر یا عایق حرارتی بین سی پی یو و هیت سینک قرار دارد و گرمای ایجادشده را به هیت سینک منتقل میکند؛ خصوصیت خمیری بودن این ماده، باعث میشود که حرارت همه نقاط CPU را به خود جذب کند. این خمیر قابلیت رسانایی حرارتی دارد و دمایی را که به خود جذب کرده، از سمت دیگر به هیت سینک میدهد. Heat sink هم به کمک فن نصبشده روی خود، گرما را دفع میکند. به این ترتیب، نقش فن به عنوان هدایتگر حرارت داخلی دستگاه به بیرون به صورت توأمان موجب خنک شدن سی پی یو و چیپ گرافیک (GPU) نیز میشود.
حال بدیهی است که هرچه عملکرد پردازنده سی پی یو و چیپ گرافیک (GPU) بیشتر شود، فعالیت فن هم بیشتر میشود. همین امر باعث صدای بیشتر فن و خروج باد گرم از مجاری تهویه میشود. البته وجود دلایل و برخی ایرادها نیز میتواند به این قضیه دامن بزند. برای مثال، اگر گرد و غبار روی اجزای داخلی و مجاری خروجی نشسته باشد، این حالات تشدید میشوند. اما گاهی ممکن است فعالیت بالای فن به هیچ وجه قطع نشود و در اصطلاح فن یکسره کار کند. در ادامه به مهمترین عوامل فعالیت پیوسته و به عبارت دیگر، دیر خاموش شدن فن لپ تاپ و تعریف دقیق آن پرداختهایم.
برای آشنایی بیشتر با مفاهیم این بخش، خواندن مقالات ذیل را نیز به شما توصیه میکنیم:
خمیر سیلیکون CPU چیست و چه کاربردهایی دارد؟
دلایل صدا دادن فن لپ تاپ + راه رفع مشکل صدای زیاد فن لپ تاپ
منظور از دیر خاموش شدن فن لپ تاپ چیست؟
چنانکه ذکر شد، وقتی فعالیت CPU و GPU به واسطه برنامههای سنگین زیاد میشود، ممکن است فن با صدای بیشتری کار کند. اما گاهی ممکن است شاهد فعالیت یکسره آن باشید؛ به صورتی که گویا قصد خاموش شدن ندارد. همچنین ممکن است گاهی حتی بعد از اقدام به خاموش کردن سیستم (shut down) برنامهها بسته شوند و نمایشگر خاموش شود، اما همچنان هارد فعال بماند و فن در حال کار کردن باشد؛ درواقع در چنین موقعیتی، همچنان چراغ power روشن میماند و پروسه shut down تکمیل نمیشود.
در این مقاله مقصود از دیر خاموش شدن فن لپ تاپ، همین دو حالت است. درواقع میخواهیم بدانیم چرا بعضی وقتها فن یکسره کار میکند و حتی گاهی بعد از shut down کماکان فعال میماند و اجازه خاموش شدن نمیدهد. در ادامه، مهمترین عوامل این مشکل را بررسی کردهایم.
عوامل یکسره کار کردن فن لپ تاپ
مهمترین دلایلی که باعث پیوسته کار کردن فن لپ تاپ میشوند عبارتاند از:
- سنگین بودن برنامههای در حال اجرا
- فعال شدن دستی حالتهای ویژه
- کلیه عواملی که باعث صدای زیاد فن میشوند
- تنظیمات ویندوز و مشکلات نرمافزاری
- مشکلات سختافزاری
در ادامه به توضیح هر یک از موارد فوق میپردازیم.
سنگین بودن برنامههای در حال اجرا
چنانکه ذکر شد، اگر در حال کار کردن با برنامههای سنگین (مثل طراحی گرافیکی، بازی و…) باشید و یا حین کار صفحات متعدد وب را باز بگذارید، به واسطه فعالیت بیشتر پردازنده (CPU) فعالیت فن نیز بیشتر میشود. در چنین مواقعی ممکن است به صورت پیوسته شاهد کار کردن آن باشید.
فعال شدن دستی حالتهای ویژه
اگر کاربر آگاهانه و به صورت عامدانه اقدام به فعال کردن حالتهای ویژه (مثل اورکلاک) برای افزایش کاربری سیستم و CPU نماید، بدیهی است که فن هم با سرعت بیشتری کار کند. مهمترین حالتهای ویژهای که گیمرها و یا افرادی که به سرعت و ظرفیت بیشتری از عملکرد سیستم نیاز دارند فعال میکنند، عبارتند از: اورکلاک (over clock)، حالت Boost و همچنین حالت توربو (turbo boost) در چنین حالاتی، احتمالا فن به صورت پیوسته کار میکند. در چنین شرایطی اگر حالت مذکور را غیرفعال نکنید، ممکن است شاهد دیر خاموش شدن فن لپ تاپ باشید.
درباره اورکلاکینگ بیشتر بدانید:
شاخص سرعت کلاک (clock rate) میزان سیکل پردازش CPU در هر ثانیه را نشان میدهد که واحد اندازهگیری آن گیگاهرتز (GHz) است. به این ترتیب مقصود از کلاکِ یک گیگاهرتزی این است که سیپییو در یک ثانیه، یک میلیون سیکل پردازشی را انجام میدهد. حال، برخی سیپییوها به کاربران این اجازه را میدهند که سرعت کلاک را برای انجام کارهای سنگین (مثل بازیهای کامپیوتری یا طراحیهای گرافیکی) بالا ببرند که به آن اورکلاک گفته میشود.
کلیه عواملی که باعث صدای زیاد فن میشوند
عوامل مختلف دیگری نیز میتوانند باعث فعالیت بیشتر فن همراه با صدای زیاد شوند. همین عوامل به نوبه خود و به تبع فعالیت بیشتر فن، میتوانند زمینهساز صدای بیشتر آن شوند. مهمترینِ این دلایل علاوه بر باز بودن برنامههای سنگین عبارتاند از: استهلاک فن، گیر کردن شیء خارجی در فن، حرارت و گرمای محیطی.
هر یک از این موارد میتوانند ضمن تأثیر بر افزایش صدای فن، زمینهساز فعالیت مداوم و پیوسته آن شوند. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، خواندن این مقاله را به شما توصیه میکنیم:
«۸ راهکار ساده برای کاهش صدای فن لپ تاپ»
تنظیمات ویندوز و مشکلات نرمافزاری
گاهی برخی تنظیمات نیز میتوانند باعث فعالیت بیشتر فن و حتی دیر خاموش شدن آن شوند. مهمترین مثال در این زمینه، تنظیمات power options است. در این قسمت تنظیماتی وجود دارد که باعث میشود در صورت بالا رفتن دمای CPU، بلافاصله فن روشن شود. با غیرفعال کردن این قابلیت، در صورت بالا رفتن حرارت داخلی دستگاه، سیستم ابتدا فعالیت CPU را کند میکند؛ در وهله بعد و در صورت لزوم فعالیت فن افزایش مییابد. به این ترتیب، میتوانید جلوی فعالیت پیوسته آن را بگیرید.
برای دسترسی به این تنظیمات، باید وارد بخش مربوطه در کنترل پنل (control panel) شوید. با تایپ عبارت power options در نوار سرچ کنار منوی استارت، بهراحتی میتوانید این قسمت را پیدا کنید. پس از ورود به پنجره additional power settings، وارد قسمت تنظیمات پیشرفته (change plan settings\ change advanced power settings) شوید.
در این قسمت بین گزینههای مختلف بگردید و آپشن process power management را پیدا کنید. پس از باز کردن این گزینه، از گزینههای ذیل آن، گزینه system cooling policy را باز کنید. ذیل این عنوان دو گزینه Active و Passive وجود دارد. حالت active، درواقع حالت خنککننده فعال است. با تغییر دادن حالت اکتیو به پسیو (passive) چه در حالت کار با باتری (on battery) و چه در حالت برق مستقیم (plugged in) میتوانید از فعالیت فن بکاهید.
آپدیت نبودن برخی تنظیمات مربوطه در ویندوز و بایوس نیز میتواند باعث دیر خاموش شدن فن لپ تاپ شود. در صورتی که تا به حال برای آپدیت کردن تنظیمات بایوس اقدام نکردهاید، بهتر است از یک کارشناس حرفهای مشورت بگیرید.
مشکلات سختافزاری
اگر ضمن بررسی موارد فوق دریافتید که هیچیک از عوامل ذکرشده، دلیل کار کردن یکسره فن نیستند، احتمالا با یک مشکل سختافزاری مواجهید. جهت بررسی این موضوع بهتر است به تکنسین حرفهای مراجعه نمایید.
راهکارهای رفع مشکل دیر خاموش شدن فن لپ تاپ
بدیهی است که با توجه به هر یک از دلایل فوق، راهکار مشخصی برای از بین بردن مشکل فعالیت پیوسته فن وجود دارد. برای مثال، وقتی مشکل ناشی از باز بودن برنامههای بلااستفاده است، باید آنها را با کمک task manager ببندید؛ یا اینکه از صفحات اضافه مرورگر وب خارج شوید.
همچنین اگر به صورت دستی حالاتی مثل اورکلاک را روشن کردهاید، باید آن را خاموش نمایید. اگر هم مشکل بابت تنظیمات ویندوز است، باید جهت اصلاح آن اقدام نمایید. اما یکی از توصیههای عمومی جهت عملکرد بهتر فن، استفاده از زیرلپتاپیهای مجهز به فن خنککننده یا همان کول پد (cool pad) است.
چهار توصیه عمومی و مفید برای عملکرد بهتر فن
با در نظر داشتن این ۴ توصیه، میتوانید از فن لپتاپ خود بهتر استفاده کنید و عمر بیشتر آن را تضمین کنید:
- پایش دمای داخلی لپتاپ: با بررسی دمای CPU در راستای پایش دمای داخلی لپتاپ و کمک به عملکرد فن بکوشید. در این راستا خواندن این مقاله را به شما توصیه میکنیم: «دمای سی پی یو در لپ تاپ چقدر باید باشد؟ + معرفی نرم افزارهای کاربردی»
- تست فن لپتاپ: همواره عملکرد مناسب سیستم خنککننده را بررسی کنید. جهت انجام این کار میتوانید به صورت دورهای اقدام به تست فن نمایید. جهت انجام این کار، خواندن مقاله ذیل را به شما توصیه میکنیم: «آموزش تست فن لپ تاپ + معرفی نرم افزار»
- سرویس دورهای لپتاپ: همزمان با اقدام برای سرویس دستگاه، انجام کارهایی از قبیل نظافت و خاکگیری داخلی را فراموش نکنید. به این ترتیب گرد و غبار از اجزای مختلف، بهویژه قسمتهای سیستم خنککننده، گرفته میشود.
- استفاده از کول پد: چنانکه ذکر شد، این شیوه هم یکی از مهمترین راهکارها جهت عملکرد بهتر سیستم خنککننده میباشد.
سوالات متداول و پرتکرار درباره اینکه: چرا فن لپ تاپ یکسره کار میکند؟
در پایان این مقاله (که به تفصیل به موضوع علت دیر خاموش شدن فن لپ تاپ پرداختیم)، چند سوال و جواب رایج را در این زمینه طرح میکنیم. به این ترتیب، جمع بندی و مرور مطالب ارائه شده نیز صورت میگیرد.
چرا فن لپ تاپ خاموش نمیشه و به صورت یکسره کار میکنه؟
مهمترین دلایل پیوسته کار کردن فن لپ تاپ عبارتاند از: باز بودن برنامههای سنگین؛ فعال بودن حالتهای ویژه مثل اورکلاک (که سرعت پردازش را بالا میبرند.)؛ سایر عواملی که باعث زیاد شدن صدای فن لپتاپ میشود و درنهایت دلایل مختلف سختافزاری و نرمافزاری.
اولین راهکار برای کاهش عملکرد فن لپ تاپ چیست؟
در چنین شرایطی، نخستین کار این است که با راست کلیک روی نوار وظیفه (taskbar) وارد پنجره task manager شوید. حالا میتوانید به خوبی میزان فعالیت پردازشگر CPU، مموری (RAM) و… را بررسی کنید. اکنون در صورت لزوم، میتوانید عملکردها و برنامههای غیرضروری را ببندید.
برای کسب اطلاعات تکمیلی در این زمینه، مقالات ذیل را نیز بخوانید:
- چرا فن لپ تاپ خاموش نمیشه؟ + راه حل کاربردی
- تنظیمات فن لپ تاپ امکان پذیر است + کنترل سرعت فن لپ تاپ
- ترفندهای پایین آوردن دمای CPU لپ تاپ + راه حل کاربردی
- آموزش تمیز کردن فن لپ تاپ
حرف آخر: تا حالا دیده بودی فن لپتاپ اینقدر خوب کار کنه؟!!
امیدواریم با به کار بستن نکات این مقاله بتوانید شاهد بهترین عملکرد فن لپتاپ خود باشید. توصیه میکنیم با رعایت نکات اصولی مقالات آموزشی، از لپتاپ خود به خوبی مراقبت کنید تا جلوی بروز آسیبهای مختلف را بگیرید؛ آسیبهایی که ممکن است شما را به تعمیرات لپ تاپ وادار کنند.
تاریخ آپدیت:
دهم شهریور ۱۴۰۴