عملکرد سیستم و فعالیت CPU برای پردازش، دما و حرارتی ایجاد میکند که لزوما باید دفع شود. اختلال در انتقال این حرارت به بیرون دستگاه، موجب آسیب دیدن قطعات و سختافزارها میشود. برای این پروسه، سیستم تهویه لپتاپ متشکل از گرماگیر (هیت سینک/ heat sink) و فن طراحی شده است. هیت سینک دقیقا روی سیپییو قرار گرفته است تا گرمای آن را بگیرد و ازطریق فن به بیرون هدایت کند؛ اما چطور میتواند دمای ایجادشده CPU را جذب کند؟ اینجاست که پای خمیر حرارتی به فرایند خنکسازی لپتاپ باز میشود. در این مقاله ضمن معرفی خمیر سیلیکون لپ تاپ (بهعنوان بهترین خمیر حرارتی که به آن گریس گرمایی هم میگویند) به توضیحات جانبی درباره آن پرداختهایم. + بهترین خمیر سیلیکون
کوتاه، مفید و کاربردی درباره خمیر سیلیکون لپ تاپ
پیش از آنکه به صورت جامع و مفصل، به ارائه مهمترین موضوعات درباره خمیر سیلیکون لپ تاپ بپردازیم و مسائل حاشیهای (از قبیل بهترین خمیر سیلیکون لپ تاپ) را شرح دهیم، اصل مطلب را در این باره ذکر میکنیم. به این ترتیب، لُبّ کلام را در همین ابتدای مقاله دریافت میکنید و ادامه نوشته را با ذهنیت بهتری خواهید خواند.
عایق گرمایی، پاست حرارتی، گریس گرمایی یا خمیر سیلیکون، درواقع بخشی از سیستم تهویه لپ تاپ است. این ماده، بین CPU و هیت سینک قرار گرفته است تا به بهترین شکل، گرما را به هیت سینک منتقل کند. سپس این حرارت، با کمک فن به بیرون لپتاپ هدایت میشود.
اما در پاسخ به این سوال که بهترین خمیر سیلیکون چه مدلی است باید گفت: درواقع خودِ سلیکون، یکی از انواع عایق حرارتی است. به عبارت دیگر، این سوال باید این طور مطرح شود:
بهترین نوع خمیر یا پاست حرارتی، کدام نوع است؟
در پاسخ باید گفت، انواع خمیر حرارتی در سه مدل خمیر حرارتی نقرهای، خمیر حرارتی سرامیکی و خمیر حرارتی سیلیکونی ارائه میشوند. در این میان، بهترین نوع، خمیر حرارتی سیلیکونی است. البته امروز خمیر لیکوئید متال هم عرضه شده است که قابلیتهای بهتری دارد. برای کسب اطلاعات تکمیلی در این زمینه، خواندن مقالات ذیل را به شما توصیه میکنیم:
در ادامه، به صورت جامع و مفصل درباره خمیر سیلکون لپ تاپ توضیح دادهایم.
خمیر سیلیکون چیست و چه کاربردی دارد؟
عملکرد CPU به عنوان مهمترین سختافزار سیستم که وظیفه پردازش دادهها را به عهده دارد، همراه با ایجاد دمای بالایی است؛ دمایی که اگر از داخل دستگاه به بیرون هدایت نشود، به آن آسیب خواهد زد. برای همین سیستم تهویه داخلی و دفع حرارت لپتاپ متشکل از خمیر حرارتی، هیت سینک (گرماگیر) و فن طراحی شده است. این خمیر بین سی پی یو و هیت سینک قرار دارد و گرمای ایجادشده را به هیت سینک منتقل میکند؛ خصوصیت خمیری بودن این ماده، باعث میشود که حرارت همه نقاط CPU را به خود جذب کند. همچنین از آنجا که این خمیر قابلیت رسانایی حرارتی دارد، دمایی را که به خود جذب کرده، از سمت دیگر به هیت سینک میدهد. Heat sink هم به کمک فن نصبشده روی خود، گرما را دفع میکند.
جنس این خمیر ممکن است از مواد مختلف مانند نقره، سرامیک و سیلیکون است؛ اما بهترین نمونه آن (به دلایلی که بدان اشاره خواهیم کرد) از سیلیکون ساخته میشود. به همین دلیل به طور کلی از عنوان خمیر سیلیکونی به جای همه انواع خمیر حرارتی استفاده میشود.
مسئله قابلتوجه درباره خمیر سیلیکون این است که این ماده به عنوان یکی از عناصر گرماگیری، در بسیاری از دستگاهها به کار میرود. از این خمیر با عناوین دیگری از جمله: گریس گرمایی یا پاست حرارتی (thermal paste) نیز یاد میکنند. کاربرد و نقش اساسی گریس گرمایی، هنگام اورکلاکینگ (over clock) است.
اورکلاکینگ چیست و خمیر سیلیکون چه تأثیری در آن دارد؟
در وهله اول باید بدانید که سرعت کلاک (clock rate) چیست؟ این شاخص میزان سیکل پردازش CPU در هر ثانیه را نشان میدهد که واحد اندازهگیری آن گیگاهرتز (GHz) است. به این ترتیب مقصود از کلاکِ یک گیگاهرتزی این است که سیپییو در یک ثانیه، یک میلیون سیکل پردازشی را انجام میدهد. و اما تعریف اورکلاک:
برخی سیپییوها به کاربران این اجازه را میدهند که سرعت کلاک را برای انجام کارهای سنگین (مثل بازیهای کامپیوتری یا طراحیهای گرافیکی) بالا ببرند. از آنجا که این اقدام فرسایش زیادی دارد، باید مسائل مربوط به بهینهسازی همراه آن انجام شود؛ یکی از این مسائل، مدیریت وضعیت حرارتی دستگاه است. اینجاست که اهمیت خمیر سیلیکون در ساختار سیستم دفع حرارت CPU خودش را نشان میدهد.
تأثیرات مثبت گریس گرمایی بر عملکرد پردازنده
چنانکه ذکر شد، وجود خمیر سیلیکون نقش بسزایی در عملکرد بهتر فرایند دفع گرمای سیپییو دارد. ایفای این نقش ضمن بیرون راندن گرمای داخلی، فوایدی دارد که به آن اشاره میکنیم:
- انتقال حرارت: وقتی پاست حرارتی به درستی انتخاب و نصب شود، حرارت به طرز کارآمدی از پردازنده به هیتسینک منتقل میشود و این باعث میشود که CPU بهطور مداوم و بهتر عمل کند.
- طول عمر قطعات: خمیر حرارتی منجر به افزایش طول عمر قطعات کامپیوتر میشود؛ زیرا از بالا رفتن حرارت جلوگیری میکند.
- پایداری سیستم: اگر قطعات لپتاپ به درستی خنک نشوند، احتمال هنگ کردن و ناپایداری سیستم وجود دارد. از این رو، وجود خمیر سیلیکون بسیار حیاتی است.
- جلوگیری از خاموش شدن ناگهانی: وجود گریس گرمایی و تهویه مناسب دستگاه باعث میشود که هیچگاه حرارت به اندازهای نشود که مدار محافظ ناچار به خاموش کردن ناگهانی سیستم شود.
- کاهش صدای فن: اگر به دلیل فعالیت سنگین، حرارت لپتاپ بالا برود، چرخش فن خنککننده و صدای آن نیز زیاد میشود. اما وجود خمیر سیلیکونِ مناسب با دفع درست گرما از صدای زیاد فن جلوگیری میکند.
- بهبود عملکرد و سرعت پردازش: مجموع این نکات باعث میشود که دستگاه در بهترین حرارت ممکن به فعالیتش ادامه دهد. این امر باعث بهبود عملکرد پردازش میشود.
انواع خمیر حرارتی و انتخاب بهترین نوع
پیش از آنکه انواع گریس گرمایی را جهت معرفی بهترین خمیر سیلیکون بیان کنیم، باید مهمترین ویژگیهای پاست حرارتی مناسب را بدانیم. این ویژگیها عبارتاند از:
- مناسب بودن برای محیط اطراف CPU و GPU و مناطق نزدیک به قطعات SMD
- غیرهادی و غیرخازنی بودن
- قابلیت مناسب جهت انتقال گرما
- قیمت مناسب
به این ترتیب مشخص میشود که عملکرد خمیر حرارتی که از مواد هادی (رسانای الکتریسته) ساخته شده، به خوبی خمیری که از مواد غیرهادی تولید شده، نیست. در ادامه انواع خمیر حرارتی را معرفی کردهایم.
خمیر حرارتی نقرهای
با استفاده از آلیاژهایی مثل نقره، خمیر حرارتی هم ساخته میشود. این نوع گریس گرمایی نقرهای رنگ است. نقطه ضعف این ماده، هادی بودنِ آن است.
خمیر حرارتی سرامیکی
این خمیر از پودر سرامیک تولید میشود. در این فرایند طوری از پودر سرامیک استفاده میشود تا حالت خمیری به وجود بیاید. هرچند گرمای این ماده از خمیر نقرهای کمی بیشتر است، اما نقطه قوتش رسانا نبودنِ آن است.
خمیر سیلیکونی: بهترین خمیر حرارتی
اما در میان خمیرهای حرارتی، خمیری که از سیلیکون ساخته میشود، بهترین نوع خمیر است. این خمیر که به صورت سیال و مایع نیز تولید میشود، به بهترین شکل گرما را از CPU به هیت سینک منتقل میکند.
مهمترین نکات درباره استفاده از خمیر سیلیکون
برای عملکرد بهتر پاست حرارتی، بهتر است به این نکات توجه شود:
- مقدار مناسب: استفاده از مقدار مناسب خمیر سیلیکون بسیار حائز اهمیت است. استفاده از مقدار زیاد میتواند باعث برخورد پردازنده با هیت سینک شود و مقدار کم میتواند منجر به عدم انتقال حرارت بهینه گردد.
- تمیزی سطوح: قبل از استفاده از خمیر سیلیکون، حتما سطوح پردازنده و هیت سینک را به دقت تمیز کنید تا انتقال حرارت بهینه انجام شود.
- تجدید خمیر حرارتی: عمر خمیر سیلیکون بستگی به میزان سنگینی کار شما و دمای دستگاه دارد؛ ولی بهتر است در سرویس لپتاپ به صورت دورهای، هر دو سال وضعیت خمیر چک و در صورت نیاز تجدید شود.
سوالات پرتکرار و رایج درباره خمیر سیلیکون لپ تاپ + بهترین خمیر سیلیکون
در پایان مقاله، پس از ذکر مهم ترین نکات درباره این موضوع (یعنی خمیر سیلیکون لپ تاپ) با طرح چند سوال و جواب متداول و کاربردی در این زمینه، مطالب ارائهشده را مرور میکنیم.
وجود گریس گرمایی، چه تاثیری در عملکرد سیستم و سی پی یو دارد؟
گریس گرمایی یا همان خمیر سیلیکونی باعث میشود که این نتایج حاصل شود: انتقال حرارت به بهترین شکل جهت کاهش دمای لپ تاپ، طول عمر قطعات (کاهش استهلاک لپ تاپ)، پایداری سیستم، جلوگیری از خاموش شدن ناگهانی، کاهش صدای فن، بهبود عملکرد و سرعت پردازش.
بهترین خمیر سیلیکون لپ تاپ کدام نوع است؟
چنانکه پیشتر ذکر شد، این سوال باید اینطور مطرح شود: بهترین خمیر حرارتی لپ تاپ کدام نوع است؟ پاسخ: بین سه مدل سیلیکونی، سرامیکی و نقرهای، خمیر سیلیکونی، بهترین خمیر حرارتی محسوب میشود.
کسب اطلاعات تکمیلی درباره سیستم تهویه و خمیر سیلیکون لپ تاپ
مطالعه بیشتر درباره یک موضوع و همچنین خواندن مطالب مشابه، باعث گسترش دایره اطلاعات درباره آن میشود. از این رو، خواندن مقالات ذیل را به شما پیشنهاد میکنیم:
- بهترین زمان تعویض خمیر سیلیکون لپ تاپ + علائم خرابی خمیر سیلیکون
- روش های خنک کردن لپ تاپ در تابستان + راهکار
- Overheating لپ تاپ چیست؟ + راه حل
- راهنمای خرید بهترین کول پد لپ تاپ ۱۵.۶ اینچ گیمینگ
حرف آخر: اسمش خمیره؛ ولی اهمیتش بیشتر از این حرفهاست!
شاید برخی کاربران حتی تا به حال اسم خمیر سیلیکون و پاست حرارتی را نشنیده بودند؛ اما با مطالعه این مقاله به اهیمت جایگاه آن در عملکرد و عمر بیشتر دستگاه خود پی میبرید! ضمن اینکه باید همواره در سرویسهای دورهای لپتاپ نسبت به بررسی وضعیت آن اقدام کنید.
تاریخ آپدیت:
نهم آبان ۱۴۰۴