Legacy Boot vs UEFI چیست؟

احتمالا تا کنون درباره بایوس (BIOS) به عنوان سیستمی که عامل راه‌اندازی رایانه است مطالب زیادی خوانده‌اید؛ از نحوه ورود به تنظیمات بایوس گرفته تا مسائل مربوط به باتری بایوس و غیره. اما آن دسته از کاربران که مسائل را به صورت حرفه‌ای‌تر دنبال می‌کنند، احتمالا در این زمینه اصطلاحات دیگری را نیز شنیده‌اند. در این میان می‌توان به دو اصطلاح Legacy Boot و UEFI اشاره کرد. در این زمینه این سوال مطرح می‌شود که Legacy Boot vs UEFI چیست؟ این دو مورد چه هستند و چه فرقی با هم دارند؟ پس از آشنایی با این مقوله، سوالات حرفه‌ای‌تری هم از این دست مطرح می‌شوند: تشخیص Legacy و UEFI چگونه صورت می‌گیرد؟‌ چگونه UEFI Boot را فعال کنیم؟ برای نصب ویندوز در UEFI و Legacy Boot چه باید کرد؟ در این مقاله، ضمن پرداختن به این موضوعات، مهم‌ترین مطالب درباره آن‌ را ارائه کرده‌ایم.

مرور مهم‌ترین مطالب درباره بایوس لپ تاپ

پیش از آنکه به سوال کلیدی این مقاله (یعنی اینکه: Legacy Boot vs UEFI چیست؟) پاسخ دهیم، بد نیست مهم‌ترین مطالب درباره بایوس را مرور کنیم. منظور از بایوس(Basic Input/ Output System => BIOS)  یا به عبارت دیگر سیستم خروجی  ورودی پایه، برنامه‌ای است که به واسطه یک چیپ یا تراشه روی مادربرد قرار گرفته است. سامانه بایوس هنگام روشن شدن دستگاه، مسئولیت هماهنگی و پیکربندی اساسی کلیه داده‌های موجود را بر عهده دارد تا به قول معروف، سیستم بالا بیاید.

در این میان، سیستم‌های قدیمی‌تر از الگوی Legacy Boot جهت راه‌اندازی استفاده می‌کنند؛ اما در بیشتر رایانه‌های امروزی، از الگوی UEFI به جای روش سابق جهت فرایند راه‌اندازی سیستم عامل استفاده شده است.

Legacy Boot vs UEFI چیست؟

چنانکه ذکر شد، UEFI و Legacy Boot دو الگو و روش جهت فرایند راه‌اندازی سیستم هستند. همان طور که اشاره کردیم، برای فرایند راه‌اندازی توسط بایوس (بوت شدن سیستم) در سیستم‌های قدیمی‌تر از الگوی Legacy Boot استفاده شده است؛ اما در رایانه‌های جدیدتر، از UEFI به جای بایوس استفاده می‌شود. کلمه UEFI مخفف عبارت Unified Extensible Firmware Interface به معنای «رابط یکپارچه سفت‌افزاری توسعه‌پذیر» است.

بدیهی است که الگوی جدیدتر، به لحاظ امنیتی،‌ سرعت کاربری و سایر آپشن‌ها، عملکرد بهتری نسبت به روش قدیمی‌تر دارد. در ادامه درباره تفاوت‌های این دو روش، بیشتر توضیح داده‌ایم.

تفاوت Legacy Boot vs UEFI چیست؟

مهم‌ترین تفاوت‌هایی که بین این دو روش می‌توان برشمرد، عبارت‌اند از:

• ضمن ورود به بایوس با فرایند Legacy Boot فقط می‌‌توان از دکمه‌های کیبورد استفاده کرد؛ اما هنگام ورود به تنظیمات UEFI می‌توان از ماوس (mouse) نیز استفاده کرد.
• چنانکه ذکر شد، فرایند بوت و راه‌اندازی با UEFI، آپشن‌ها و قابلیت‌های بیشتری دارد. بنابراین تجربه کاربری بهتری را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.
• بدیهی است که ساختار متفاوت این دو الگو، منجر به تفاوت در نوع عملکرد‌ها می‌شود. برای مثال، در الگوی UEFI از جدول پارتیشن GPT یا GUID برای پارتیشن‌بندی استفاده می‌شود. اما در Legacy Boot از رکورد راه‌اندازی MBR استفاده می‌شود.

پس از ارائه این توضیحات که احتمالا از دید بسیاری از کاربران بسیار تخصصی هستند، چند سوال کاربردی‌تر مطرح می‌شود:

چطور UEFI را فعال کنیم؟ اصلا چطور بفهمیم که سیستم ما از کدام الگو استفاده می‌کند؟

در ادامه این مقاله، به این موضوعات نیز می‌پردازیم.

چطور UEFI Boot را فعال کنیم؟

پس از یافتن پاسخ اصلی این مقاله (یعنی اینکه Legacy Boot vs UEFI چیست و دو روش مذکور چه فرقی با هم دارند؟) یک سوال کاربردی مطرح می‌شود: اینکه چطور می‌توانیم UEFI را فعال کنیم؟ برای انجام این کار ابتدا باید بدانیم که سیستم ما از کدام الگو استفاده می‌کند. پس در نوار جستجوی ویندوز، عبارت Create and format hard disk partitions را تایپ کنید؛ سپس با کلیک روی گزینه مربوطه، وارد پنجره Disk management شوید. حالا روی دیسکی که ویندوز روی آن نصب شده است (معمولا Disk 0) راست کلیک کنید و گزینه properties را انتخاب کنید. بعد با کلیک روی سربرگ Volume ببینید که مقابل عبارت Partition style چه نوشته شده است. اگر مقابل این عبارت، عنوان Master Boot Record (MBR) نوشته بود، یعنی سیستم شما از الگوی Legacy پیروی می‌کند.

شرایط تغییر Legacy Boot به UEFI

برای فعال کردن UEFI و تغییر حالت سابق به آن، ابتدا باید از این موارد مطمئن شوید:

• اول با روشی که در بالا آموزش داده شد، مطمئن شوید که الگوی بوت سیستم‌تان UEFI نیست؛ زیرا اگر باشد، بدیهی است که نیازی به تغییر وجود ندارد. اما اگر طبق شیوه فوق فهمیدید که پارتیشن استایل شما MBR است، پس می‌توانید برای تغییر آن اقدام نمایید.
• شرط دوم این است که بدانید نسخه ویندوز شما برای این تغییر مناسب است. درواقع ابزار MBR2GPT در ویندوز ۱۰ برای نسخه‌های ۱۷۰۳ و بالاتر از آن کارایی دارد. پس باید از تناسب نسخه سیستم عامل خود با آن اطمینان یابید.
• شرط سوم این است که دیسکی که می‌خواهید برای تغییر الگوی آن اقدام کنید، نباید به بیش از سه پارتیشن یا درایو (مثل درایو، C، D، E و F) تقسیم شده باشد. اگر چنین باشد، ابتدا باید با ادغام آن‌ها در هم، تعدادشان را کم کنید. شایان ذکر است که اگر تا کنون تجربه انجام این کار را نداشته‌اید، حتما باید از کارشناس حرفه‌ای کمک بگیرید. زیرا خطا در پارتیشن‌بندی به منزله از دست رفتن داده‌های شماست.
• اما شرط دیگر برای تغییر الگوی بوت، این است که دیسک مورد نظر با بیت لاکر (BitLocker) رمزگذاری نشده باشد.

اگر شرایط فوق مهیاست، حالا می‌توانید برای تغییر الگو از Legacy به UEFI اقدام کنید. چنانکه پیش‌تر ذکر شد، تأکید می‌کنیم که اگر در انجام مراحل فوق تجربه ندارید، حتما جهت اجرای این مراحل، از کارشناس حرفه‌ای کمک بگیرید.

اقدام نهایی برای فعال کردن UEFI Boot

پس از چک کردن کلیه موارد فوق، می‌توانید با پشت سر گذاشتن این مراحل، برای فعال‌سازی UEFI اقدام کنید:

• عبارت CMD را در نوار جستجوی ویندوز ۱۰ تایپ کنید و با راست کلیک روی گزینه command prompt به عنوان ادمین (run as administrator)، وارد پنجره مربوطه شوید.
• با تایپ کردن دستور ذیل و زدن enter می‌توانید مطمئن شوید که دیسک شما قابلیت تبدیل دارد یا نه؛ شایان ذکر است که اگر دیسک انتخابی شما دیسک صفر (۰) نیست، باید عدد صفر را تغییر دهید.

mbr2gpt /validate /disk: 0 /allowFullOS

اگر این قابلیت ممکن نباشد با ارور روبه‌رو خواهید شد. وگرنه می‌توانید گام بعدی را بردارید.

• برای ادامه فرایند، دستور ذیل را تایپ کنید و enter را بزنید:

mbr2gpt /convert /disk: 0 /allowFullOS

اکنون پس از طی شدن فرایند،‌ سیستم را راه‌اندازی مجدد کنید. حال می‌توانید به تنظیمات firmware مادربرد سر بزنید. به این ترتیب می‌توانید در بخش تنظیمات بوت، حالت Boot را انتخاب کنید. اگر این اولین تجربه شما جهت انجام این اقدامات است،‌ بهتر است در همه مراحل، از کارشناس حرفه‌ای کمک بگیرید.

پس از تعیین حالت مورد نظر،‌ ویندوز را بوت کنید. حالا برای آنکه مطمئن شوید تغییرات اعمال شده است، به همان قسمت disk management بروید که در ابتدای فرایند رفتید. اکنون باید مقابل عبارت پارتیشن استایل (partition style) عنوان Partition Table (GPT) درج شده باشد.

حرف آخر: Legacy Boot vs UEFI چیست؟ لپ‌تاپ اسکرین پاسخ می‌دهد…

امیدواریم با خواندن این مقاله، به خوبی بتوانید به طور کامل با فرایند بوت شدن سیستم با هر یک از دو الگوی مورد استفاده (یعنی Legacy Boot  یا  UEFI) آشنا شوید. توصیه می‌کنیم با خواندن مقالات لپ‌تاپ اسکرین، جهت افزایش دانش و مهارت‌های کاربری خویش بکوشید.