آموزش پارتیشن بندی بعد از نصب ویندوز ۱۰ و ۱۱ + معرفی نرم افزار

حتی اگر اطلاعات عمومی‌تان درباره مهارت‌های کامپیوتری زیاد نباشد و صرفا یک کاربر معمولی لپ‌تاپ باشید، حتما درایو‌های حافظه دستگاهتان را می‌شناسید. حافظه کلی یک کامپیوتر (هرچقدر که باشد: از ۱۲۸، ۲۵۶ یا‌ ۵۱۲ گیگابایت گرفته تا چند ترابایت) به قسمت‌های مختلفی تقسیم می‌شود که در اصطلاح به هریک از آن‌ها یک درایو (drive) می‌گوییم. ویندوز، داده‌های شخصی و برنامه‌های نصب‌شده، همگی روی این درایوها قرار دارند. در این میان، معمولا ویندوز و برنامه‌های اصلی روی درایو C نصب می‌شوند و سایر فایل‌ها روی بقیه درایوها قرار می‌گیرند. اما حال این سوال به ذهن متبادر می‌شود: «چرا باید حافظه هارد را به چند قسمت تقسیم کرد؟»/ «این کار چگونه صورت می‌‌گیرد؟». تقسیم حافظه به چند قسمت همان پارتیشن بندی است. در این مقاله به آموزش پارتیشن بندی بعد از نصب ویندوز و سایر مسائل مربوط به آن پرداخته‌ایم. + پارتیشن بندی ویندوز ۱۰/ پارتیشن بندی هارد بعد از نصب ویندوز.

کوتاه،‌ مفید و کاربردی: چرا پارتیشن بندی؟

اساسا پارتیشن بندی چیست و چرا اهمیت دارد؟ چرا همواره در کنار مسئله نصب ویندوز یا مقوله ارتقای لپتاپ، مسئله پارتیشن بندی هم مطرح می‌شود؟

در پاسخ به این سوال باید گفت: کاربران از طریق پارتیشن بندی، می‌توانند ظرفیت درایوهای هارد خود را به چند قسمت تقسیم کنند. این مسئله وقتی بیشتر اهمیت پیدا می‌کند که پس از ارتقای لپتاپ، اقدام به استفاده از هارد جدید کرده باشید. برای مثال، یک هارد SSD را به سیستم اضافه کرده باشید تا درایو C را روی آن قرار دهید. اینجا مسئله پارتیشن بندی بیش از پیش اهمیت پیدا می‌کند.

مسئله مهم در این زمینه این است که، در صورت ارتکاب خطا در مراحل پارتیشن‌بندی، ممکن است بخشی از داده‌های خود را از دست بدهید. پس باید طی مراحل آموزش صبور باشید و از راهنمایی یک فرد حرفه‌ای بهره ببرید. در صورتی که در این زمینه تخصص ندارید، اساسا مراحل نصب ویندوز پس از ارتقای سیستم و نیز پارتیشن‌بندی را به تکنسین حرفه‌ای بسپارید. در ادامه، درباه نحوه انجام این کار، توضیح خواهیم داد.

مقصود از پارتیشن بندی هارد در ویندوز چیست؟

چنانکه ذکر شد، حافظه هارد (چه از نوع HDD و چه از نوع SSD) بعد از نصب ویندوز به قسمت‌های مختلف تقسیم می‌شود؛ قسمت‌هایی که کاربران آن‌ها را با عناوینی از قبیل: درایو C، درایو D و… می‌شناسند. تقسیم‌بندی فضای حافظه هارد به این قسمت‌ها را پارتیشن‌بندی می‌گویند.

فارغ از اینکه نحوه پارتیشن‌بندی هارد چطور صورت می‌گیرد و یا اینکه پارتیشن بندی هارد SSD چگونه است، یک سوال مهم مطرح می‌شود: فایده پارتیشن بندی بعد از نصب ویندوز چیست؟

فایده پارتیشن بندی بعد از نصب ویندوز چیست؟

در پاسخ به این سوال باید گفت: اولا بدون پارتیشن‌بندی و تقسیم آن به بخش‌های معین، امکان استفاده از فضای حافظه برای کاربران فراهم نمی‌شود. ثانیا، این کار ضامن حفظ ایمنی اطلاعات و داده‌ها می‌باشد. به واسطه پارتیشن بندی، شما می‌توانید هر دسته از اطلاعات خود را در یکی از درایوها قرار دهید.

برای مثال، چنانکه ذکر شد، معمولا ویندوز و برنامه‌های مهم را در درایو C نصب می‌کنند. بقیه اطلاعات هم به سلیقه کاربر در درایوهای D، E، F و… قرار می‌گیرد.

انواع پارتیشن بندی و یک توصیه کلیدی

تا قبل از انتشار نسخه‌های امروزی ویندوز (یعنی ویندوز ۷، ۸، ۱۰ و ۱۱) پارتیشن بندی لزوما بعد از نصب ویندوز و هم‌زمان با راه‌اندازی کلی دستگاه صورت می‌گرفت. یعنی فقط وقتی ویندوز نصب می‌شد، امکان تقسیم‌بندی حافظه به درایوهای مختلف وجود داشت. اما با اضافه شدن ابزار Disk Management کاربران می‌توانند هر زمانی که خواستند، بدون پاک کردن اطلاعات خود، حافظه را پارتیشن‌بندی کنند؛ البته انجام این کار هنگام نصب ویندوز بهتر است تا مبادا ناخواسته، داده‌ای را از دست بدهید.

به این ترتیب می‌توان گفت پارتیشن بندی به دو صورت اصلی انجام می‌شود:

• پارتیشن بندی بعد از نصب ویندوز (هنگام نصب ویندوز)
• پارتیشن بندی با ابزار disk management (بدون نصب مجدد ویندوز)

قبل از آنکه به این موارد بپردازیم، در نظر داشتن این توصیه بسیار مهم، ضروری است: پارتیشن بندی هارد کار حساسی است که ممکن است منجر به از دست دادن برخی داده‌ها شود. پس:

• اگر تا به حال این کار را انجام نداده‌اید، بدون کمک و مشورت یک تکنسین حرفه‌ای به آن نپردازید.
• پیش از آغاز پروسه، حتما از اطلاعات خود backup بگیرید.

پارتیشن بندی بعد از نصب ویندوز

اصولی‌ترین شیوه‌ برای تقسیم حافظه هارد به درایوهای مختلف، اقدام به پارتیشن‌بندی هنگام نصب ویندوز است. به این روش clean install نیز می‌گویند. هنگام نصب ویندوز، داده‌ها بر مبنای تنظیمات boot manager و boot Configuration قابل مشاهده هستند. به این ترتیب پروسه نصب و اقدامات بعد از آن (مثل تقسیم‌بندی حافظه) امکان‌پذیر می‌گردد.

در این فرایند فضای کلی حافظه در قالب drive 0 پدیدار می‌شود. (اگر دو هارد داشه باشیم؛ یعنی یک هارد HDD و یک هارد SSD) در کنار drive0، درایو دیگری هم خواهیم داشت. البته اگر از قبل روی سیستم ویندوز نصب بوده، احتمالا درایوهای قبلی به شما معرفی خواهد شد. در این شرایط باید روی تک‌تک درایوها بروید و گزینه delete را بزنید و با تأیید اقدام خود، پروسه را پیش ببرید. بعد از این کار، شاهد فضای خام drive 0 خواهید بود که هیچ فضای اختصاص‌یافته‌ یا تعریف‌شده‌ای ندارد. در واقع یک فضای unallocated space است.

حالا روی آن کلیک می‌کنید و دکمه new را می‌زنید. پس از این، فضای مورد نظرتان را انتخاب می‌کنید و حجم آن را مشخص می‌کنید. (برای مثال ۲۰۰ Gb یا….) به این ترتیب، حجم و نام هر درایو انتخاب می‌شود. این پروسه برای سایر درایوها نیز طی می‌شود. مسئه اینجاست که باید به خوبی از فضای کل حافظه استفاده کنید تا هر قسمت در یک درایو قرار بگیرد؛ وگرنه ممکن است بخشی از حافظه، به صورت تعریف‌نشده (یعنی به صورت unallocated space) باقی بماند.

پارتیشن بندی با ابزار disk management

ابزار مذکور در همه نسخه‌های ویندوز ۷ تا ۱۱ موجود است. فقط ممکن است شیوه دسترسی به آن متفاوت باشد. با استفاده از این ابزار می‌توانید بدون نیاز به نصب مجدد ویندوز و پاک کردن اطلاعات، اقدام به ایجاد پارتیشن جدید کنید. البته چه بهتر که همواره قبل از انجام این کار، از اطلاعات خود بک‌آپ بگیرید. ضمن اینکه باز هم تأکید می‌کنیم: اگر تا به حال اقدام به این عملیات نکرده‌اید، بدون مشورت و کمک یک تکنسین حرفه‌ای، به انجام آن مبادرت نورزید.

برای دسترسی به Disk Management کافی است این عبارت را در منوی استارت سرچ کنید. سپس در نتایجی که ظاهر می‌شود، روی گزینه Create and Format Hard Disk Partitions کلیک کنید. به این ترتیب پنجره ابزار دیسک منیج‌منت باز می‌شود. برای دسترسی به این پنجره می‌توانید از طریق پنجره RUN (win+ r) و صدور فرمان diskmgmt.msc نیز اقدام کنید. علاوه بر این، در ویندوز ۱۰، با فشردن هم‌زمان دکمه ویندوز و حرف X می‌توانید با ورود به گزینه Power User به قسمت Disk Management دسترسی پیدا کنید.

پنجره Disk Management و اقدامات عملی

وقتی وارد این پنجره می‌شوید، فهرستی از درایوها و فضاهای تعریف‌شده و تعریف‌نشده روی هر حافظه به شما نمایش داده می‌شود. اگر از دو هارد SSD و HDD استفاده می‌کنید، احتمالا در قسمت پایین پنجره، درایوها در دو ردیف disk ۰ و disk ۱ قرار گرفته‌اند.

به هر حال، در این پنجره شاهد همه درایوهای خود هستید. اکنون می‌توانید برای ایجاد درایو جدید نیز اقدام کنید. اگر فضای تعریف‌نشده برای خلق درایو جدید وجود ندارد، باید از فضای خالی درایوهای فعلی استفاده کنید. جهت انجام این کار، باید روی درایو موردنظر راست کلیک کنید و گزینه Shrink Volume را انتخاب نمایید. سپس پارتیشنی با عنوان System Reserved ایجاد خواهد شد که نباید در آن دست ببرید.

اکنون سیستم، فضایی را که می‌تواند به پارتیشن جدید اختصاص دهد محاسبه می‌کند. بعد از این مرحله و محاسبه فضای قابل استفاده، باید تعیین کنید که آیا می‌خواهید از همه فضای موردنظر استفاده کنید یا خیر. پس از این، گزینه Shrink را انتخاب می‌کنید. در این مرحله‌، چند دقیقه طول می‌کشد تا سیستم پروسه پارتیشن بندی را نجام دهد. سپس درایو جدیدی که هنوز فضای آن تعریف نشده است (Unallocated partition) ظاهر می‌شود. روی آن راست کلیک کنید و گزینه New Sample Volume را انتخاب نمایید.

اکنون پنجرهNew Simple Volume wizard باز می‌شود که در آن حجم و اندازه درایو و نام آن را (با یکی از حروف بزرگ) انتخاب می‌کنید. این اقدامات در مراحل گام به گام و به صورت مشخص انجام می‌شود. در مرحله فرمت نیز باید NTFS را انتخاب کنید و با گزینه quick Format کار را پیش ببرید. پس از طی کردن این مراحل، درایو جدید ساخته می‌شود و در پنجره disk management نمایش داده خواهد شد.

در پایان، تأکید می‌کنیم که اگر تا به حال اقدام به پارتیشن بندی بعد از نصب ویندوز و یا با استفاده از Disk Management (بدون نصب مجدد ویندوز) نکرده‌اید، حتما از یک تکنسین حرفه‌ای کمک بگیرید. نکته دیگر اینکه، با کمک بعضی از نرم‌افزارها نیز می‌توانید برای پارتیشن بندی اقدام کنید.

نرم‌افزارهای پارتیشن بندی و مزایای آن‌ها

با استفاده از برخی برنامه‌ها و نرم‌افزارها نیز می‌توانید برای پارتیشن بندی حافظه اقدام کنید. معروف‌ترین این برنامه‌ها عبارت‌اند از:

EaseUS Partition Master

AUMEI Partition Assistant

Mini Tool Partition Wizard

Paragon Partition Manager

Macroit Disk Partition Expert

Gparted

مزیت این برنامه‌ها این است که برای تقسیم درایوها و فضای حافظه، آپشن‌های بیشتری به کاربران می‌دهند؛ آپشن‌هایی از قبیل: قابلیت ادغام درایوها، ری‌سایز کردن پارتیشن، تبدیل MBR به GPT و بالعکس و سایر امکاناتی که در این مقال نمی‌گنجد.

سوالات متداول درباره پارتیشن بندی بعد از نصب ویندوز ۱۰ و…

در پایان مقاله،‌ برای جمع‌بندی و مرور مطالب درباره پارتیشن بندی هارد، به ذکر چند سوال رایج و متداول می‌پردازیم.

چرا پارتیشن‌بندی اهمیت دارد؟ این کار معمولا کی و چگونه انجام می‌شود؟

بدون پارتیشن‌بندی هارد، امکان استفاده از فضای حافظه ممکن نیست. ضمن اینکه پارتیشن‌بندی، ضامن ایمنی داده‌های شخصی شماست. این کار معمولا در فرایند نصب ویندوز انجام می‌شود. البته در ویندوز ۷، ۱۰ و ۱۱ می‌توان پس از فرایند نصب سیستم عامل،‌ از طریق ابزارهای موجود برای این کار اقدام کرد.

آیا پس از نصب ویندوز هم می‌توان برای پارتیشن بندی اقدام کرد؟

بله؛ چنانکه ذکر شد، در ویندوز ۷،‌ ۱۰ و ۱۱، می‌توان با استفاده از ابزارهای موجود (مانند disk management) و نیز با استفاده از برخی برنامه‌های اختصاصی،‌ بعد از فرایند نصب ویندوز نیز اقدام به پارتیشن‌بندی کرد.

حرف آخر: پارتیشن بندی حرفه‌ای: مصداق نظم و انضباط کاری!

پارتیشن‌بندی خوب و مفید هم ضامن حفظ سلامت و ایمنی فایل‌هاست، هم به لحاظ حرفه‌ای، بسیار کاربردی و مفید واقع می‌شود؛ چون می‌توانید به هر زمینه کاری، فضای مناسب خود را اختصاص دهید؛ برای مثال، یک درایو برای برنامه‌ها، یک درایو برای فایل‌های کاری، یک درایو برای عکس و فیلم …. امیدواریم همواره با رعایت نکات اصولی مقاله‌های آموزشی‌، ضامن سلامت لپ‌تاپ خود باشید تا از بروز آسیب جلوگیری کنید؛ آسیب‌هایی که ممکن است کار را به تعمیرات لپ‌تاپ بکشانند.

تاریخ آپدیت:
هفدهم تیر ۱۴۰۴