افرادی که به فراخور کارشان، ساعات زیادی مقابل سیستم مینشینند، بیش از دیگران باید به سلامت چشم خود فکر کنند. از این رو، کیفیت صفحه نمایش، تأثیر بسزایی در انتخاب لپتاپ مورد نظر برای این دسته از کاربران دارد. علاوه بر میزان تأثیر نور و تشعشعات نمایشگر بر چشم، مسائل دیگری نیز درباره کیفیت مانیتور لپتاپ مطرح است؛ مسائلی از قبیل: دقت رنگ، میزان درخشندگی، رزولوشن، نرخ تازهسازی و …. جمع این مسائل باعث میشوند که کاربر ویژگیهای نمایشگر لپتاپ را برای بهترین انتخاب مورد بررسی قرار دهد. در این میان، صفحه نمایش آی پی اس، یکی از نمایشگرهایی است که این سالها مورد توجه کاربران قرار گرفته است. اما سوال اینجاست: «صفحه نمایش IPS چیست و چه فرقی با سایر نمایشگرها دارد؟»/ تفاوت صفحه نمایش IPS با AMOLED چیست؟ در این مقاله پاسخ این سوالات را ارائه کردهایم. + IPS level panel
پاسخ کوتاه، مفید و کاربردی به یک سوال مهم: IPS LCD چیست؟
پیش از آنکه به تفصیل به موضوع صفحه نمایش IPS بپردازیم، در همین ابتدای مقاله میخواهیم به زبان ساده درباره ساختار آن توضیح دهیم. زیرا بسیاری از کاربرانی که اطلاعات جامعی درباره ساختار پنل نمایشگر ندارند، با شنیدن عباراتی از قبیل: LCD، LED، IPS و… سردرگم میشوند.
ابتدا باید بدانید که اصطلاحات LCD و LED اساسا درباره تکنولوژی نور پسزمینه هستند. اما اصطلاح IPS هیچ ربطی به مسئله نور پسزمینه ندارد؛ بلکه به تکنولوژی ساخت پنل مربوط میشود. جالب اینجاست که انواع IPS به لحاظ نور پسزمینه یا بک لایت (Backlight) زیرمجموعه LCD تلقی میشوند. به همین دلیل از آنها با عنوان IPS LCD نام میبرند. اما IPS LCD چیست؟
عنوان نمایشگر آی پی اس (IPS) درواقع مخفف عبارت in plane switching است. توضیح اینکه: در ساختار پنلLCD، کریستال مایع برای بازتاباندن نور به کار گرفته شده است؛ به همین دلیل ممکن است اختلالهایی در تصویر و کیفیت رنگ ایجاد شود. اما قابلیت سوئیچینگ در صفحه (in-plane switching) که بهخاطر جابهجایی افقی کریستالها وجود دارد، با کمترین اختلال تصویر را برای بیننده نمایش میدهد. از این رو، پشتیبانی از نورهای اصلی (RGB) به نحو احسن انجام میشود. به خاطر همین، دقت رنگ در پنل IPS بیشتر از انواع دیگر LCD است و از آن بهعنوان بهترین صفحه نمایش برای کارهای گرافیکی اید میکنند. در ادامه، به تفصیل درباره همه این موارد، توضیح دادهایم.
مطالعه موضوعات مشابه، برای کسب اطلاعات تکمیلی
در مقالات مختلف لپتاپ اسکرین، بارها بر این موضوع تاکید کردهایم که آگاهی از مسائل مشابه، به فهم و درک بهتر موضوع موردنظر کمک میکند. به همین دلیل پیشنهاد میکنیم ضمن خواندن ادامه مقاله، در فرصت مناسب، مطالب ذیل را نیز بخوانید:
- علت افتادن خط سفید روی صفحه لپ تاپ
- نسل جدید صفحه نمایش لپ تاپ OLED
- آیا تعمیر صفحه نمایش لپ تاپ صرفه اقتصادی دارد؟
قبل از هر چیز: بررسی دستهبندی نمایشگرها
پیش از آنکه به بررسی صفحه نمایش IPS لپ تاپ و تفاوت آن با سایر انواع مانیتور بپردازیم، ابتدا باید به این سوال پاسخ دهیم که: دستهبندی انواع نمایشگر بر چه مبنایی صورت میگیرد؟ در مقاله «انواع کیفیت صفحه نمایش لپتاپ» به تفصیل درباره این موضوع توضیح دادهایم. انواع نمایشگر بر اساس معیارهای ذیل دستهبندی میشوند:
- نور پسزمینه صفحه نمایش
- تکنولوژی ساخت پنل نمایشگر
- رزولوشن مانیتور لپتاپ
- نرخ تازهسازی صفحهنمایش
- زاویه دید نمایشگر
- سایر قابلیتها و ویژگیها
در این میان هنگام نام بردن از انواع نمایشگر با اصطلاحاتی از قبیل صفحه نمایش LCD، LED، OLED، AMOLED و IPS روبهرو میشویم. این عناوین به لحاظ موضوع در دستهبندیهای مربوط به «نور پسزمینه صفحه نمایش» و «تکنولوژی ساخت پنل» میگنجند. پس برای اینکه بدانیم تفاوت پنل IPS و LED چیست، باید درباره این دو نوع دستهبندی بیشتر بدانیم.
در ادامه پس از معرفی پنل آی پی اس به بررسی دو مورد مذکور میپردازیم و به این سوال پاسخ میدهیم که: «تفاوت پنلهای LCD، LED، AMOLED و… با صفحه نمایش IPS چیست؟»
صفحه نمایش IPS چیست؟
نمایشگر IPS یکی از انواع صفحه نمایش به لحاظ تکنولوژی ساخت پنل است. این پنل، یکی از کاربردیترین انواع نمایشگر محسوب میشود که فواید زیادی به همراه دارد. IPS مخفف عبارت in plane switching است. در ساختار مانیتورهای LCD از کریستال مایع برای بازتابش نور استفاده میشود؛ این امر میتواند با اختلالهایی در تصویر و کیفیت رنگ همراه باشد. اما قابلیت سوئیچینگ در صفحه (in-plane switching) که به واسطه جابهجایی افقی کریستالها رخ میدهد، با کمترین اختلال تصویر را با مخاطب ارائه میدهد. به این ترتیب پشتیبانی از نورهای اصلی (RGB) به نحو احسن انجام میشود.
ساختار و تکنولوژی بهکاررفته در تولید پنلهای IPS باعث میشود که علاوه بر دقت رنگ بیشتر به واسطه کیفیت ارائه نورهای اصلی (RGB)، وضوح و شفافیت برای مشاغل طراحی گرافیک و… به بهترین شکل ممکن ارائه شود. علاوه بر این میزان درخشندگی تصویر نیز در حد متناسب است. در کنار همه این مسائل، میزان تشعشعات پنل IPS نسبت به سایر انواع نمایشگر کمتر است. از این رو یکی از توصیههایی که برای حفاظت از چشم برابر نور آبی صفحه نمایش به کاربران ارائه میشود، استفاده از نمایشگر IPS است.
پس از معرفی مانیتور IPS، جهت مقایسه آن با انواع نمایشگر، باید ابتدا با دو مقوله نور پسزمینه و تکنولوژی ساخت پنل بیشتر آشنا شویم. زیرا چنانکه ذکر شد، تفاوت تکنولوژی آی پی اس با سایر انواع نمایشگر، مربوط به چگونگی این دو مقوله است.
مقوله نور پسزمینه
یکی از شاخصهای مهم در دستهبندی نمایشگرها، کیفیت نور پسزمینه است. در این زمینه عموماً با دو اصطلاح LCD و LED مواجه میشویم. فرایند انتقال و انعکاس نور و کیفیت ساطع شدن آن تفاوتهای انواع پنل نمایشگر را از این حیث رقم میزند. در این راستا با چهار صفحه نمایش LCD، LED، OLED و AMOLED سر و کار داریم.
عنوان LCD مخفف عبارت liquid crystal display میباشد. چنانکه از این عبارت برمیآید، این نوع نمایشگر حاوی کریستالهای مایع است. به این ترتیب در ساختار پنلهای ال سی دی، از این مواد برای انتشار نور پسزمینه استفاده میشود. اما نکته قابلتوجه این است که در ساختار این نوع نمایشگر، لزوما به نور پسزمینه برای نمایش پیکسلها نیاز است. هرچند پنلهای ساده LCD نسبت به پنلهای بعدی امتیازات کمتری دارند؛ اما مهمترین امتیاز آنها قیمت ارزانتر است.
در مقابل، در ساختار نمایشگرهای LED و OLED نیازی به نور پسزمینه وجود ندارد؛ چون خود پنل دارای دیودهای ساطعکننده نور است. کلمه LED مخفف عبارت Light Emitting Diode Display میباشد. عبارت OLED هم مخففOrganic Light Emitting Diode است.
و اما نمایشگر AMOLED که پس از کاربرد در ساخت صفحه نمایش تلویزیون و تلفن همراه، امروزه وارد بازار تولید نمایشگر لپتاپ هم شده است: کلمه AMOLED از عبارت Active Matrix Organic Light Emitting Diode گرفته شده است. در واقع همان ساختار نور پسزمینه اُ ال ای دی است که از یک ماتریس فعال برای آدرسدهی پیکسلها استفاده میکند. این نوع نمایشگر، ضمن بهبود کیفیت تصویر، باعث بهینهسازی مصرف نیز میشود.
مقوله تکنولوژی ساخت پنل نمایشگر
اگر بخواهیم به این سوال پاسخ دهیم که «تفاوت انواع نمایشگر با صفحه نمایش IPS چیست؟» باید انواع تکنولوژی ساخت پنل را بررسی کنیم. زیرا IPS در واقع یکی از نمونههای تکنولوژی ساخت پنل است. چنانکه ذکر شد، IPS مخفف in-plane switching است؛ این عبارت مبتنی بر جابهجایی (سوئیچینگ) افقی کریستالها در سطح صفحه است؛ قابلیتی که سطح اختلالات تصویر و رنگ را به شکل چشمگیری کاهش میدهد و از تشعشعات اضافه میکاهد. در حالی که در پنلهای LCD و LED شاهد تابش نور هستیم؛ چیزی که باعث درخشندگی بیش از حد و خستگی چشم میشود.
برای مقایسه IPS با انواع صفحه نمایش (از لحاظ تکنولوژی ساخت پنل) نمونههای دیگر را نیز معرفی میکنیم:
- نمایشگر TFT
- پنل TN
- مانیتور VA
نمایشگر TFT در اولین نمایشگرهای LCD استفاده شده است. TFT مخفف عبارت thin film transistor میباشد. در ساختار این پنل، هر پیکسل به یک ترانزیستور متصل است.
و اما پنل TN: کلمه TN مخفف عبارت Twisted Nematic است. استفاده از کلمه twist (به معنای پیچ و تاب خوردن) در نامگذاری این مدل به این دلیل است که: مایع کریستالی این پنل به واسطه ساختارش در دو لایه شیشهای تاب خورده است که این امر باعث بهبود کیفیت (بهویژه در مقوله نرخ تازهسازی) میشود. صفحه نمایش TN هم یکی از نمونههای قدیمیتر LCD است.
اما مورد دیگری که مقایسه آن با پنل IPS جالب است، مانیتور VA میباشد. در این نوع پنل، شاهد قرار گرفتن موازی کریستالها هستیم. در IPS کریستالها به صورت افقی قرار دارند؛ اما در این پنل کریستالهای موازی به صورت عمودی قرار گرفتهاند. به خاطر همین به آن VA (vertical alignment) میگویند. همین ویژگی باعث میشود که کانتراست و زاویه دید، بسیار بالا برود؛ هرچند دقت رنگ آن به اندازه IPS قوی نیست.
مقایسه نمایشگر IPS با انواع دیگر صفحه نمایش
حال پس از آشنایی با انواع کیفیت صفحه نمایش لپتاپ به لحاظ نور پسزمینه و تکنولوژی ساخت، میتوانیم به این سوال پاسخ دهیم که: «تفاوت انواع نمایشگر LCD، LED، VA و… با صفحه نمایش IPS چیست؟»
در ادامه به تفکیک به هر یک از این موارد میپردازیم.
تفاوت صفحه نمایش IPS با LCD، LED، OLED و AMOLED
چنانکه ذکر شد، LCD، LED و… همگی انواع صفحه نمایش به لحاظ کیفیت نور پسزمینه هستند. اما IPS به لحاظ کیفیت تکنولوژی ساخت با این موارد متفاوت است. به هر حال از آنجا که در انواع LCD و LED با تابش نور پسزمینه روبهرو هستیم، میزان درخشندگی و تشعشعات میتواند آزاردهنده باشد. در این مدلها نور آبی صفحه نمایش هم بیشتر است و به واسطه ساختار آنها، شاهد بروز مشکلهایی از این قبیل هستیم: هاله تصویر، پیکسل سوخته و…. درمقابل، در پنل IPS به واسطه تکنولوژی سوئیچینگ و جریان افقی کریستالها در صفحه، هم میزان تشعشعات کمتر است، هم کیفیت تصویر بهتر است.
فرق نمایشگر IPS با صفحه نمایش VA، TN و TFT
TN و TFT به لحاظ نور پسزمینه از نمونههای انواع LCD شمرده میشوند که صرفا تکنولوژی ساخت متفاوتی دارند. برای مثال، چنانکه ذکر شد، نمایشگر TN یک پنل تابخورده دولایه دارد که ماده کریستالی در آن قرار دارد. این ساختار موجب بهبود کیفیت تصویر میشود.
در این میان آنچه به لحاظ تکنولوژی ساخت بین نمایشگرها به خوبی قابل مقایسه است، ویژگی شاخص پنل IPS و VA است. چنانکه ذکر شد، در پنل VA به واسطه قرار گرفتن مواد کریستالی به صورت موازی در سطح عمودی (vertical alignment) شاهد زاویه دید گستردهتر و عمق میدان بیشتر هستیم. مقصود از زاویه دید گسترده این است که: غیر از کسی که مقابل نمایشگر نشسته است، افرادی که از زاویه به آن نگاه میکنند نیز دید خوبی دارند. هرچند زاویه دید و عمق میدان پنل VA بیشتر از IPS است، اما دقت رنگ آی پی اس بالاتر است.
اگر به فراخور کارتان نیاز دارید که رنگها را بهتر از هم تمیز دهید (مثل گرافیستها) بهتر است از لپتاپی با نمایشگر IPS استفاده کنید. اگر زاویه بیشتر دید برایتان ملاک است (مثلا میخواهید فردی که کنارتان نشسته هم تصویر را با کیفیت ببیند) پنل VA گزینه خوبی است.
سوالات متداول درباره IPS level panel
در پایان مقاله، برای جمعبندی و مرور مطالب ارائهشده درباره صفحه نمایش آی پی اس، به ذکر چند سوال و جواب رایج میپردازیم.
فرق صفحه نمایش IPS با نمایشگر LED یا LCD چیست؟
اساسا خودِ پنل نمایشگر IPS، یک نوع صفحه نمایش LCD است. باید دقت کنید که اصطلاحات LCD و LED ناظر بر نوع تکنولوژی بک لایت یا نور پسزمینه هستند. اما اصطلاح IPS ربطی به نور پسزمینه ندارد و مربوط به تکنولوژی ساخت خودِ پنل میشود.
IPS مخفف چه عبارتی است و IPS LCD چیست؟
چنانکه ذکر شد، IPS مخفف عبارت in plane switching است. این نوع پنل، نوعی LCD است که به واسطه جابهجایی افقی کریستالهای آن، تصویری با کمترین اختلال دارد؛ بنابراین، رنگها را با وضوح و دقت بیشتری نشان میدهد.
حرف آخر: نمایشگر IPS، بهترین صفحه نمایش لپ تاپ برای کارهای گرافیکی
تکنولوژی ساخت مانیتور بر میزان خستگی چشم تأثیر زیادی میگذارد. از این رو کسانی که زیاد جلوی لپتاپ مینشینند باید این نکته را در نظر داشته باشند. علاوهبراین، اگر کاربر به کارهایی میپردازد که به دقت رنگ و کیفیت تصویر بیشتری نیاز دارند، باید در این زمینه حساسیت بیشتری به خرج دهد. حال با توجه به مطالبی که ارائه شد میتوان گفت: پنل آی پی است هم کیفیت خوبی به کاربران ارائه میدهد، هم چشم را کمتر خسته میکند. از صفحه نمایش IPS به عنوان بهترین نمایشگر برای گرافیستها یاد میشود.
امیدواریم با به کار بستن نکات آموزشی این مقالات، از بروز آسیب به نمایشگر لپتاپ خود جلوگیری کنید؛ آسیبهایی که ممکن است منجر به تعویض صفحه نمایش لپتاپ شوند.
تاریخ آپدیت:
نهم مرداد ۱۴۰۴
