شاید تا به حال برای کاربران لپ تاپ پیش آمده باشد که هنگام بروز برخی مشکلات (بهویژه مشکلاتی که در تصویر رخ میدهند) از تعمیرکار بشنوند که مشکل از چیپ گرافیک و یا گاهی از چیپ PCH میباشد. به همین دلیل، کسانی که علاقه بیشتری به شناخت قطعات و سختافزارهای لپ تاپ دارند، سوالات مختلفی را مطرح میکنند. برای مثال میپرسند: «چیپ گرافیک لپ تاپ چیست و چه وظیفهای دارد؟ علائم خرابی آن چه میباشد؟ مقصود از چیپ PCH چیست؟ در ساختار لپتاپ، منظور از چیپ ست چیه؟» در این مقاله ضمن پرداختن به این موضوعات، مطالبی درباره چیپ گرافیک و همچنین نکات تعمیراتی PCH ارائه کردهایم.
کوتاه، مفید و کاربردی درباره چیپ گرافیک لپ تاپ + چیپ PCH چیست؟
پیش از آنکه به تفصیل به این سوال پاسخ دهیم که «چیپ ست چیه؟»، لُبّ کلام را در این رابطه ارائه میدهیم. به این ترتیب، در همین ابتدای مقاله، پاسخ اصلی سوالات خود را میگیرید و ادامه مطلب را با ذهنیت بهتری خواهید خواند.
حتما میدانید که همه سخت افزارها و دیوایسهای لپتاپ (و انواع رایانه) به نوعی به بورد اصلی یا همان مادربرد (mainboard/ motherboard) متصل هستند. در این میان، برخی اجزا مستقیما روی مادربرد مینشینند؛ مانند انواع چیپها یا چیپستها که روی جایگاه خاص خود بر روی مادربرد قرار گرفتهاند؛ حال ممکن است به صورت آنبورد به مادربرد لحیم شده باشند؛ یا اینکه قابلیت گذاشتن و برداشتن روی اسلات (slot) را داشته باشند.
در این میان، معمولا کارت یا چیپ گرافیک (موسوم به GPU) به صورت یکپارچه و آنبورد همراه با CPU روی مادربرد قرار دارد. اما در کنار GPU، یک چیپست دیگر نیز وجود دارد که بر عملکرد آن نظارت دارد و نام آن چیپ PCH است. در ادامه مقاله، به تفصیل درباره آنها و عملکردشان توضیح دادهایم.
درباره ساختار مادربرد و چیپها و چیپستها بیشتر بدانید!
وقتی صحبت از مادربرد و چیپ های مختلف از قبیل چیپ گرافیک و چیپ PCH میشود، برای بسیاری از کاربران این سوال ایجاد میشود که: اصلا چیپ چیست؟ نقش این چیپها روی مادربرد چگونه است و اساسا مادربرد چه جایگاهی دارد؟ برای اینکه با اِشراف به این موضوع وارد مقوله آشنایی با چیپ گرافیک لپ تاپ (GPU) و چیپ PCH شویم، اول کمی راجع به ساختار مادربرد و چیپهای آن توضیح میدهیم.
مادربرد چیست؟
چنانکه از نام مادربورد (mother board) پیداست، این قطعه، بورد اصلی دستگاه است که به نوعی همه قطعات روی آن سوار شدهاند. یعنی یا مانند چیپ گرافیک و سایر چیپستها از طریق اسلات (درگاه قرار گرفتن چیپ) روی آن نشستهاند، یا از طریق اتصالات و کابلها، به نوعی به آن متصل شدهاند. برای مثال نمایشگر لپ تاپ که بهظاهر یک قطعه کاملا مجزا میباشد نیز از طریق کابل فلت با مادربرد در تماس است.
به دلیل همین مرکزیت، مادربرد را PCB نیز مینامند. این اصطلاح مخفف عبارت printed circuit board است؛ یعنی بوردی که همه قطعات روی آن پرینت شدهاند. مادربردها انواع و اندازههای مختلفی دارند. اما دو مدلی که بیشتر از آنها استفاده میشود ATX و mATX هستند که مدل دومی به واسطه کوچکتر بودن ارزانتر است؛ اما به هر حال بدیهی است که مدل اول جای بیشتری برای قرار گرفتن اسلاتها و… دارد. اندازه این مدل ۲۴.۴ cm در ۳۰.۵ cm میباشد. عنوان ATX مخفف عبارت advanced technology extend است.
پیش از آشنایی با GPU و PCH، پلهای شمالی و جنوبی را بشناسید!
شاید شنیدن این اصطلاحات برایتان عجیب باشد. اما واقعا در مادربرد پل شمالی و جنوبی داریم. هرچند در ماردبردهای جدید این ساختار دچار تغییراتی شده است. به هر حال، برای آنکه بهتر بتوانید جایگاه PCH را درک کنید، ابتدا باید با این مفاهیم آشنا شوید.
پل شمالی (north bridge) چیپستی است که مسئولیتهای بسیار خطیری را در قبال پردازنده اصلی سیستم عامل (CPU) بر عهده دارد. این مسئولیتها عبارتاند از: مدیریت و کنترل ارتباط بین سی پی یو با رم (RAM)، چیپ گرافیک/ کارت گرافیک (GPU) و سایر دستگاههای جانبی. مسئله کنترل پل شمالی روی حافظه رَم تا جایی اهمیت دارد که آن را MCH که مخفف memory controller hub میباشد نیز میخوانند.
اما آنسوتر، در مادربرد یک چیپست ارتباطی دیگر با نام پل جنوبی نیز قرار دارد. این چیپست، ضمن ایجاد برقراری ارتباط با پل شمالی جهت مدیریت بهتر پروسهها، به طور اختصاصی بر وضعیت اتصالاتی همچون USB و اجزای دیگر (مانند کارت صدا، حافظه بایوس و…) نظارت دارد. برای عملکرد بهتر و ارتباط سریعتر پل شمالی و جنوبی، یک رابط با نام DMI (که در نسخههای جدید سرعت آن به ۲۰ گیگ بر ثانیه رسیده است) طراحی شده است. وجود DMI انتقال دادهها بین این چیپستها را تسریع میکند.
حال که با کلیت ساختار مادربرد و چیپستهای فعال در آن آشنا شدید، بهتر میتوانید عملکرد و جایگاه PCH را دریابید. در ادامه به شرح این موضوع پرداختهایم.
PCH چیست؟
هرچقدر هم که با وجود رابط DMI (direct media interface) و بهینهسازی سرعت پلهای جنوبی و شمالی، سرعت انتقال داده بین آنها بالا برود، باز هم این جابهجایی داده، سرعت CPU را کم میکند. به همین دلیل در مادربردهای جدید، اساسا پل شمالی حذف شده است. به این ترتیب بخشی از وظایف کنترلی به خود سی پی یو سپرده شده است؛ باقی وظایف را هم پل جنوبی با نام جدید خود یعنی PCH عهدهدار شده است. مهمترین این وظایف کنترل چیپ گرافیک میباشد. عنوان PCH مخفف عبارت platform controller hub است.
حال با توجه به ارتباطی که پی سی اچ با چیپ گرافیک پیدا کرده است، برخی اختلالات تصویری میتواند ریشه در آن داشته باشد. به همین دلیل در برخی مقالات، مسائل مربوط به خرابی چیپ گرافیک و نکات تعمیراتی PCH با هم بررسی میشوند. حال قبل از آنکه به این موضوع بپردازیم، بهتر است درباره چیپ گرافیک لپ تاپ هم بیشتر بدانید.
چیپ گرافیک لپ تاپ چیست؟
کارت گرافیک یا همان GPU که در لپ تاپ بیشتر از آن با عنوان چیپ گرافیک یاد میشود، به صورت یکپارچه در کنار سیپییو (CPU) روی مادربرد مینشیند. از آنجا که چیپ گرافیک و پردازنده CPU به صورت یکپارچه و آنبورد روی مادربرد قراردارند معمولا امکان تعویض آنها به صورت مجزا (جهت ارتقای لپ تاپ) وجود ندارد؛ مگر اینکه روی مادربرد اسلات مجزا برای قرار گرفتن کارت گرافیک اختصاصی وجود داشته باشد. جهت کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، میتوانید مقاله ذیل را بخوانید: «آیا ارتقا کارت گرافیک لپ تاپ قابل انجام است؟»
خرابی چیپ گرافیک لپ تاپ و PCH
مهمترین عواملی که میتوانند باعث خرابی چیپ گرافیک لپ تاپ شوند، میتواند به چیپ PCH نیز آسیب برسانند. همچنین، ازآنجاکه یکی از وظایف PCH کنترل دادههای کارت گرافیک است، بروز اختلال در آن نیز میتواند علائم مشابه مشکلات چیپ گرافیک را داشته باشید.
به طور کلی، مهمترین عواملی که میتوانند به چیپ ها و چیپست های روی مادربرد (از جمله گرافیک و PCH) آسیب برسانند، عبارتاند از:
- حرارت بالای سیستم
- بروز مشکل در سیستم تهویه و خنککننده
- مشکل شارژر و نوسانات برق
- مسائل سختافزاری
- مشکلات نرمافزاری
برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه و کسب مهارت جهت جلوگیری از خرابی چیپ گرافیک لپ تاپ، خواندن مقاله ذیل را پیشنهاد میکنیم:
«۵ عامل اصلی خرابی کارت گرافیک لپ تاپ چیست؟»
دانشافزایی و مهارتآموزی برای نگهداری بهتر از لپ تاپ
برای اینکه کاربران بتوانند با رعات نکات ایمنی، از مادربرد و چیپهای آن به خوبی نگهداری کنند، دانستن یک سری نکات ضروری است؛ نکاتی که معمولا به مسئله تهویه درست، سلامت فنها، چک کردن صحت عملکرد شارژر و… مربوط میشوند. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، خواندن مقالات ذیل را به شما پیشنهاد میکنیم:
- آموزش تست فن لپ تاپ + معرفی نرم افزار
- منظور از ریبال کردن چیپ گرافیک چیست؟
- دلایل اصلی سوختن گرافیک لپ تاپ + راه های پیشگیری
- علائم خرابی سوکت شارژ لپ تاپ + معرفی راه های پیشگیری
- از کجا بفهمیم شارژر لپ تاپ خراب شده است؟ + دلایل خرابی شارژر لپ تاپ
- ترفندهای پایین آوردن دمای CPU لپ تاپ + راه حل کاربردی
سوالات متداول درباره چیپ گرافیک لپ تاپ
در پایان مقاله، با ذکر چند سوال و جواب رایج درباره چیپ گرافیک لپ تاپ، به جمعبندی مطالب ارائهشده میپردازیم.
چیپ ست چیه؟
چیپ ها و چیپستها از قطعات و سختافزارهای لپتاپ هستند که معمولا به صورت آنبورد روی مادربرد قرار میگیرند. (یعنی معمولا روی آن لحیم شدهاند و قابلیت جداسازی ندارند) دراینمیان، علاوه بر چیپهای معروف و کاربردی مانند چیپ یا کارت گرافیک، چیپها یا چیپستهای دیگری وجود دارند که عملکردهای مهم دیگری را انجام میدهند. مانند چیپ PCH که ضمن داشتن وظایف مختلف، بر عملکرد چیپ گرافیک نیز نظارت دارد.
مهمترین دلایل خرابی چیپ گرافیک لپ تاپ چه هستند؟
حرارت بالای سیستم/ بروز مشکل در سیستم تهویه و خنککننده/ مشکل شارژر و نوسانات برق/ مسائل سختافزاری/ مشکلات نرمافزاری
کسب اطلاعات تکمیلی با مطالعه درباره موضوعات و مشکلات مشابه
همواره بر این موضوع تاکید کردهایم که میتوانید ضمن خواندن هر مقاله، موضوعات مشابه با آن را هم بررسی کنید؛ زیرا این کار به شما وسعت دید میبخشد. از این رو، خواندن مقالات ذیل را نیز به شما پیشنهاد میکنیم:
- نشانه های خرابی لپ تاپ که نباید نادیده بگیرید
- تعمیر یا تعویض چیپ گرافیک لپ تاپ
- علائم خرابی چیپ SIO یا KBC
حرف آخر: عجیب، اما واقعی؛ ترافیک سنگین روی پلهای جنوبی و شمالی لپ تاپ!
شاید برای برخی کاربران، شنیدن اینکه در دل مادربرد لپ تاپ، قطعاتی با اسم پل جنوبی و شمالی وجود دارد، عجیب باشد. اما کسانی که در سختافزار سررشته دارند، به خوبی این قطعات و چیپستها و چیپهای اطراف آنها را میشناسند. توصیه میکنیم با رعایت نکات اصولی مقالات آموزشی، از لپتاپ خود به خوبی مراقبت کنید تا جلوی بروز آسیبهای مختلف را بگیرید؛ آسیبهایی که ممکن است شما را به تعمیرات لپ تاپ وادار کنند.
تاریخ آپدیت:
پانزدهم مرداد ۱۴۰۴
اشتراک گذاری
هر کسی که بهعنوان یک کاربر معمولی از لپتاپ استفاده میکنه، به آموختن یک سری مهارتهای کاربردی نیاز داره؛ مهارتهایی که آشنایی با اونها باعث میشه موقع روبهرو شدن با بسیاری از مشکلات روزمره کار با رایانه، خودتون مسئله رو حل بکنید.
برای مثال «بهترین کاری که موقع ریختن آب روی لپتاپ میشه انجام داد چیه؟» یا اینکه «وقتی سیستم هنگ میکنه، چه کار باید کرد؟» برای افرادی هم که حرفهایتر هستند، مسائل جذاب دیگهای وجود داره؛ مثل اینکه «باتری بایوس کجای لپتاپه؟» یا اینکه: «کابل فلت تصویر چیه؟ آیا میشه عوضش کرد؟»
سامان فریدی، مدیر لپتاپ اسکرین، شما رو به مطالعه مجموعه مقالات «مهارتهای کاربری» دعوت میکنه تا ضمن آشنایی با مهمترین مهارتهای موردنیاز، پاسخ بسیاری از سؤالهاتون رو بگیرید.
پربازدیدترینها
لپتاپ اسکرین با هدف تسهیل در فرآیند تعمیرات لپتاپ و فروش قطعات اورجینال لپتاپ فعالیت خود را از یک دهه گذشته آغاز نموده است. خدمات متنوعی نظیر مشاوره رایگان تعمیرات لپتاپ، فروش السیدی اورجینال لپتاپ، تعمیر اختصاصی قاب لپتاپ، فروش قطعات لپتاپ و … بخشی از خدمات لپتاپ اسکرین است.
ارتباط با ما
تهران، خیابان ولیعصر، تقاطع طالقانی، مجتمع نور تهران، طبقه چهارم تجاری واحد 12003 – کدپستی: 1416799646
شماره تلفن: 88227256-021 و 88226237-021
تلگرام، واتساپ و ایتا : 7980 130 0901
شنبه تا چهارشنبه 9:30 تا 18:30 و پنجشنبه 9:30 تا 14
ارسال قطعات چگونه است؟
از اینکه لپتاپ اسکرین را برای خرید قطعات لپتاپ انتخاب کردید سپاسگزاریم. تمامی محصولات فروشگاه اورجینال و اصلی بوده که از طریق پست پیشتاز، تیپاکس، چاپار و پیک موتوری برای شما ارسال میشود همچنین در قسمت قوانین و مقررات میتوانید بیشتر با نحوه ارسال ما آشنا بشوید. تیم پشتیبانی ما سفارشات را به موقع ارسال میکند و اگر نیاز به مشاوره پیش از خرید خود دارید میتوانید با کارشناسان ما صحبت کنید.