یکی از سوالات مهمی که هنگام خرید یا ارتقای لپتاپ به ذهن کاربران خطور میکند این است که: «منظور از نسل لپ تاپ چیست؟»/ «کدام نسل لپ تاپ بهتر است؟»/ «چطور میتوان برای تشخیص نسل سی پی یو اقدام کرد؟»/ در این مقاله ضمن ارائه پاسخ این سوالات، مهمترین مطالب درباره معرفی نسلهای مختلف لپتاپ و CPU را ارائه کردهایم. همچنین، مقالات مفیدی را جهت مطالعه تکمیلی معرفی کردهایم تا علاقهمندان پاسخ کاربردی به این سوالات را بگیرند: CPU لپ تاپ چیست؟ آیا ارتقای CPU لپ تاپ ممکن است؟
پاسخ کوتاه و مفید به یک پرسش کلیدی: منظور از نسل لپ تاپ چیست؟
پیش از آنکه به صورت جامع و مفصل به موضوع مقاله (یعنی چیستی مفهوم نسل لپ تاپ) بپردازیم و پاسخ سوالات جانبی را بدهیم (مانند اینکه: CPU لپ تاپ چیست؟)، میخواهیم اصل مطلب را در چند پاراگراف بیان کنیم. به این ترتیب، در همین ابتدای مقاله، پاسخ اصلی سوالات خود را خواهید گرفت و ادامه مطلب را با ذهنیت بهتری خواهید خواند.
لُبّ کلام: هنگامی که درباره نسل لپتاپ صحبت میشود، مسئله درواقع درباره مدل و نسل CPU است. اما سی پی یو چیست؟ CPU بهعنوان مغز پردازنده سیستم، اطلاعات را برای اجرای برنامهها پردازش میکند. عنوان CPU مخفف عبارت central processing unit است؛ به همین دلیل از آن با عنوان واحد پردازش مرکزی یاد میشود. از آنجا که در بسیاری از لپتاپها، امکان ارتقای CPU وجود ندارد، توجه به مشخصات آن، هنگام خرید بسیار مهم است. احتمالا تا کنون، درباره ویژگی چندهستهای بودن CPU در قالب اصطلاحاتی مانند core i5 شنیدهاید. به طور کلی، مدل CPU و نسل لپ تاپ، براساس این شاخصهای تعیین میشوند:
۱. شرکت سازنده
۲. تعداد هستهها
۳. وضعیت کارت گرافیک و RAM
۴. سایر ویژگیها
در ادامه، به تفصیل درباره این موارد توضیح دادهایم.
منظور از نسل لپ تاپ چیست؟
نسل لپتاپها بر اساس مدل پردازنده مرکزی آنها تعیین میشود. به عبارتی وقتی صحبت از نسل لپتاپ و مدل سیستم است، مسئله مورد نظر، مدل و نسل CPU میباشد. سی پی یو بهعنوان مغز پردازنده سیستم، اطلاعات را برای اجرای برنامهها پردازش میکند. هرگاه اصطلاحاتی از قبیل «چندهستهای بودن CPU» میشنوید، پای نسل لپ تاپ در میان است.
بدیهی است که با پیشرفت تکنولوژی، پردازندهها نسل به نسل بهتر و قویتر میشوند. به این ترتیب که سرعت پردازش آنها بیشتر میشود، قابلیتهای گرافیکی بهتری را برای کارت گرافیک فراهم میآورند، حافظه پنهان افزایش مییابد و غیره. به تبع همه این موارد، در نهایت مصرف بهینه میشود که این امر استهلاک کمتر دستگاه را به همراه دارد. پیش از آنکه وارد مقوله معرفی نسلهای پردازنده شویم، بهتر است درباره CPU بیشتر بدانیم.
سی پی یو چیست؟ درباره CPU بیشتر بدانید!
سی پی یو مخفف عبارت central processing unit است؛ یعنی واحد پرادزش مرکزی. این قسمت، مغز پردازش دادههاست. سیپییو از طریق RAM اطلاعات مورد نیاز برای اجرای برنامهها را میخواند و پردازش میکند. برای آشنایی بیشتر با رم و کسب اطلاعات درباره نحوه انجام این فرایند، مقاله «معرفی انواع رم لپ تاپ از جدید به قدیم» را بخوانید.
آیا CPU قابل ارتقاست؟
هرچند برخی از قطعات و سختافزارهای کلیدی (مثل RAM) قابلیت ارتقا دارند؛ اما سی پی یو را نمیتوان ارتقا داد. به این ترتیب، توصیه میکنیم قبل از اقدام به خرید، به فراخور کارتان بهترین نسل لپ تاپ و سی پی یو را انتخاب کنید. با افزودن رم و کارت گرافیک و… عملکرد دستگاه تا حد زیادی ارتقا پیدا میکند؛ ولی خودِ سی پی یو را نمیتوانید تغییر دهید. (مگر در برخی لپتاپهای قدیمی که CPU به صورت آنبورد روی مادربرد لحیم نشده است.) جهت اطلاعات بیشتر درباره نحوه ارتقای لپتاپ و CPU، میتوانید این مقالات را بخوانید:
آشنایی با نسلهای مختلف لپتاپ (بررسی انواع CPU و نسل لپ تاپ)
چنانکه ذکر شد، سی پی یو مغز پردازنده سیستم است؛ هرچند این قسمت قابلارتقا نیست، اما با افزودن RAM میتوان عملکرد آن را بهبود بخشید. علاوه بر این، برای بالا بردن سرعت پردازش، میتوانید از هارد SSD هم به عنوان حافظه اصلی دستگاه استفاده کنید. اما فارغ از همه این موارد، همان طور که گفتیم بهتر است پیش از خرید سیستم، اطلاعات کافی درباره نسل لپ تاپ داشته باشید.
مهمترین شاخصهای دستهبندی نسلهای سی پی یو عبارتاند از:
- شرکت سازنده
- تعداد هستهها
- وضعیت کارت گرافیک و RAM
- سایر ویژگیها
شرکت سازنده
انواع CPU توسط دو شرکت سازنده به بازار عرضه میشوند. این دوشرکت Intel و AMD هستند. به این ترتیب، نام و کدگذاری هر یک از مدلها که نشاندهنده نسل لپ تاپ هستند نیز در کنار نام این دو برند ظاهر میشود.
تعداد هستهها
در قدیمیترین نسلهای CPU، فقط یک چیپ پردازشگر به فعالیت مشغول بود؛ اما به مرور طی بیستسال گذشته، پردازشگرهای dual (دو هستهای/ core 2) به بازار آمدند تا بعدها شاهد ورود نسلهای بعدی باشیم. به این ترتیب اینتل پردازندههایی با تعداد هسته بیشتر، مانند core i3، core i5، core i7 و… را روانه بازار کرد.
وضعیت کارت گرافیک و رم
این مسئله، بسیار مهم است. اگر روی سی پی یو، قابلیت افزودن رم و کارت گرافیک مستقل (یعنی غیر از کارتهای onboard که به CPU لحیم شدهاند) وجود داشه باشد، یک مزیت به حساب میآید. روی سی پی یو، یک کارت گرافیک آنبورد (موسوم به GPU) وجود دارد. اگر برای قرار دادن کارت گرافیکی جانبی و رم بیشتر، اسلات (پورت مخصوص اتصال کارت) وجود داشته باشد، میتوانید قطعات مذکور را ارتقا دهید.
سایر ویژگیها برای تشخیص مدل و نسل لپ تاپ
شاخصهای دیگری هم وجود دارند که وجه تمایز مدلهای مختلف سی پی یو تلقی میشوند. مانند: وجود پورت تاندربولت (Thunderbolt 4) پشتیبانی از آپشنهایی مثل: ابزار لمسی، Wi-Fi 6 و قابلیتهای گرافیکی بالا.
میزان سرعت کلاک هم میتواند یکی از شاخصهای مهم برای انتخاب لپتاپ براساس نوع مدل و نسل آن باشد. درباره مفهوم کلاک و overclocking میتوانید این مقاله را بخوانید: «دمای سی پی یو در لپ تاپ چقدر باید باشد؟»
استفاده از نرمافزار برای تشخیص مدل سی پی یو
در پایان این قسمت باید افزود که: با استفاده از بعضی برنامهها نیز میتوانید به اطلاعات پردازشگر سیستم خود دست پیدا کنید. برای این کار میتوان از نرمافزارهای Speccy و CPU-Z استفاده کرد. ضمن اینکه، با استفاده از قابلیتهای ویندوز ۱۰ هم میتوانید از طریق فهرست settings و گزیه system به قسمت about بروید. سپس در بخش Device Specifications مشخصات پردازنده را خواهید یافت.
معرفی نسلهای مختلف CPU
چنانکه ذکر شد، اینتل و AMD دو شرکت ارائه کننده CPU هستند. اینتل از سال ۲۰۰۹ تا سال ۲۰۲۳، چهارده نسل از پردازندههای خود را روانه بازار کرده است. AMD هم تا به حال ۸ نسل ارائه کرده است. از نام هر مدل میتوان پی به قابلیتهای آن برد. مثلا مدل Intel Core i7-10700K نشاندهنده آن است که یک مدل ۷هستهای از نسل دهم میباشد. عدد بعد از i نشان دهنده تعداد هسته و دو عدد ابتدایی بعد از خط فاصله نسل سی پی یو را معرفی میکند.
سال انتشار پردازندههای اینتل:
- نسل یک سال ۲۰۰۹ معادل ۱۳۸۸
- نسل دو سال ۲۰۱۰ معادل ۱۳۸۹
- نسل سه سال ۲۰۱۱ معادل ۱۳۹۰
- نسل چهار سال ۲۰۱۲ معادل ۱۳۹۱
- نسل چهار سال ۲۰۱۳ معادل ۱۳۹۲
- نسل پنج سال ۲۰۱۴ معادل ۱۳۹۳
- نسل شش سال ۲۰۱۵ معادل ۱۳۹۴
- نسل هفت سال ۲۰۱۶ معادل ۱۳۹۵
- نسل هشت سال ۲۰۱۷ معادل ۱۳۹۶
- نسل نه سال ۲۰۱۸ معادل ۱۳۹۷
- نسل ده سال ۲۰۱۹ معادل ۱۳۹۸
- نسل یازده سال ۲۰۲۰ معادل ۱۳۹۹
- نسل دوازده سال ۲۰۲۱ معادل ۱۴۰۰
- نسل سیزده سال ۲۰۲۲ معادل ۱۴۰۱
- نسل چهارده سال ۲۰۲۳ معادل ۱۴۰۲
سال انتشار پردازندههای ای ام دی رایزن Ryzen:
- نسل یک سری ۱XXX سال ۲۰۱۷ معادل ۱۳۹۶
- نسل دو سری ۲XXX سال ۲۰۱۸ معادل ۱۳۹۷
- نسل سه سری ۳XXX سال ۲۰۱۹ معادل ۱۳۹۸
- نسل چهار سری ۴XXX سال ۲۰۲۰ معادل ۱۳۹۹
- نسل پنج سری ۵XXX سال ۲۰۲۱ معادل ۱۴۰۰
- نسل شش سری ۶XXX سال ۲۰۲۲ معادل ۱۴۰۱
- نسل هفت سری ۷XXX سال ۲۰۲۳ معادل ۱۴۰۲
- نسل هشت سری ۸XXX سال ۲۰۲۴ معادل ۱۴۰۳
در نام مدلهای AMD هم یک یا دو حرف قرار دارد که نشاندهنده آپشنهایی از این قبیل است: سرعت و قابلیت اورکلاکینگ، قابلیتهای قوی یکپارچهسازی، مصرف بهینه و…. مانند: حرف X و XT که نشاندهند سرعت کلاک بیشتر است؛ یا حرف H و HS که مبتنی بر وجود پردازندههای گرافیکی یکپارچه است.
سوالات پرتکرار و رایج درباره اینکه: نسل لپ تاپ چیست؟
در پایان مقاله، پس از ذکر مهمترین نکات درباره نسل لپ تاپ و پاسخ به سوالات جانبی (مانند اینکه CPU لپ تاپ چیست؟) با طرح کردن چند سوال و جواب متداول و کاربردی، به مرور و جمع بندی مطالب ارائه شده میپردازیم.
منظور از نسل لپ تاپ چیست؟
این اصطلاح ناظر بر مدل سی پی یو است و با توجه به ویژگیهای آن (مانند شرکت سازنده، تعداد هسته و…) تعیین میشود.
آیا ارتقای CPU لپ تاپ ممکن است؟
در اکثر لپتاپهای جدید که CPU به صورت آنبورد روی مادربرد لحیم شده است، امکان ارتقای آن ممکن نیست.
برای کسب اطلاعات تکمیلی در این زمینه و زمینههای مشابه، خواندن مقالات ذیل را نیز به شما توصیه میکنیم:
- راهنمای خرید رم لپ تاپ + بررسی مزایای ارتقا رم لپ تاپ
- مقدار رم مورد نیاز لپ تاپ با توجه به نوع کاربری آن چقدر است؟
- آیا ارتقا RAM یا هارد ارزش دارد؟ مهمترین اقدامات برای ارتقای لپتاپ
حرف آخر: ارتقای نسل به نسل آپشنها/ پیشرفتی که متوقف نمیشود!
قابلیتهای هر نسل لپ تاپ، به فراخور پیشرفت تکنولوژی، مدام بیشتر میشود و رشد میکند. مسئله مهم در این میان این است که شما هم به اقتضای نوع کاربریتان، سیستمی با پردازنده مناسب انتخاب کنید. امیدواریم با رعایت نکات این مقاله و سایر مقالات آموزشی، از بروز آسیب به لپتاپ خود (بهخصوص آسیب به مادربرد و سیپییو) جلوگیری کنید. این آسیبها ممکن است در درازمدت منجر به اختلالاتی شود که شما را به تعمیر مادربرد لپتاپ وادار کند.
تاریخ آپدیت:
بیستوچهارم مهر ۱۴۰۴