مقوله ارتقای لپ تاپ برای کاربران آن یکی از مهم ترین مسائلی است که برای به روز کردن سیستم خود به آن اهمیت می دهند. در مقالات لپ تاپ اسکرین، تحت عناوین مختلف بارها به این مسئله پرداخته ایم. در این میان همواره به این موضوع اشاره شده است که ارتقای حافظه رم (RAM) ضمن ارتقای هارد و استفاده از SSD به جای هارد دیسک درایو، از اساسی ترین اقدامات در راستای ارتقای سیستم می باشد؛ تا حدی که حتی از این اقدام به عنوان اکسیر جوانی برای طول عمر لپ تاپ یاد می کنند. حال این سوال برای کاربران مطرح می شود: برای ارتقا رم لپ تاپ، به چه نکاتی باید توجه کرد؟ بهترین نوع حافظه داخلی لپ تاپ چیست؟ در این مقاله ضمن پاسخ به این سوالات، مطالبی را به عنوان راهنمای خرید رم لپ تاپ ارائه کرده ایم.
پیش از خرید رم لپ تاپ، چه مسائلی را باید در نظر بگیریم؟
برای آنکه کاربران ضمن به دست آوردن ذهنیت درست درباره رم (RAM) بتوانند اقدام درستی هنگام خرید و ارتقا نمایند، باید درباره این مسائل بیشتر بدانند:
- آشنایی با رم لپ تاپ و عملکرد آن
- تفاوت رم و حافظه داخلی
- شناخت انواع رم لپ تاپ
- توجه به ویژگی هایی که برای ارتقای رم لپ تاپ لازم است
در ادامه درباره هر یک از موارد فوق توضیح داده ایم تا مطالب مفیدی جهت خرید رم لپ تاپ ارائه کرده باشیم.
آشنایی با رم لپ تاپ و عملکرد آن
واژه RAM مخفف عبارت Random Access Memory میباشد؛ یعنی حافظه دسترسی تصادفی. اما این عبارت به چه معناست؟ رم حافظهای است که صرفا برای پردازش برنامههای در حال اجرای سیستم، توسط پردازنده (CPU) به کار گرفته میشود. در واقع، سی پی یو به عنوان مغز دستگاه، برای اجرای برنامهها، باید اطلاعات مربوط به آنها را بخواند و پردازش کند. جهت انجام این کار، رم اطلاعات موردنظر را که روی هارد داخلی سیستم (HDD, SSD) قرار دارند، در دسترس پردازنده قرار میدهد تا از این طریق آنها را بخواند و اجرا نماید. بنابراین درمییابیم که حافظه رم، یک حافظه نگهداری طولانیمدت نیست؛ بلکه صرفا جهت در دسترس قرار دادن دادهها برای خوانش توسط CPU میباشد.
میزان ظرفیت این حافظه بسته به کاربرد لپتاپ میتواند فرق کند. در سیستمهای حرفهای برای کار بسیار سنگین (مثل طراحی، گرافیک، بازی سهبعدی و…) ممکن است از ۳۲ یا ۶۴ گیگ رم استفاده شود. در سیستمهای معمولی نیز از ۴، ۸ و ۱۶ گیگ رم استفاده میشود. در لپتاپهای قدیمی هم گاهی فقط با یک یا دو گیگ رم سیستم را عرضه میکردند. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، می توانید این مقاله را بخوانید: «معرفی رم لپ تاپ»
تفاوت رم و حافظه داخلی
حال باید خاطرنشان کرد حافظه رم با حافظه داخلی متفاوت است. آنچه به عنوان اطلاعات و داده های شخصی (انواع فایل های صوتی، تصویری و متنی) روی رایانه خود می ریزید، در واقع روی حافظه داخلی یا همان هارد قرار می گیرند. سپس هنگامیکه سیستم به واسطه فرمان شما به اجرا و پردازش آنها میپردازد، رم آنها را برای خوانش توسط پردازنده، در اختیار CPU قرار میدهد. در این میان استفاده از هارد SSD هم بجای هارد دیسک درایو نیز یکی از اقدامات ارتقایی محسوب میشود که سرعت پردازش را بالا میبرد. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه می توانید این مقالات را بخوانید:
شناخت انواع رم لپ تاپ
مسئله مهم دیگر که در خرید رم RAM لپ تاپ جهت ارتقای سیستم اهمیت دارد، شناخت انواع رم است. انواع رم لپ تاپ بر مبنای ویژگیهای مختلفی دستهبندی میشوند. مهمترین شاخصهایی که موجب تمایز انواع RAM میشوند، عبارتاند از:
- نحوه قرار گرفتن RAM روی مادربرد
- رم یک لبه و رم دو لبه
- نسلهای مختلف RAM
- میزان حافظه رم لپ تاپ
مهمترین مطالب درباره نحوه قرارگیری و نسلهای RAM
نسل قدیمیتر رمهای قابل ارتقا، دارای یک لبه برای قرار گرفتن روی اسلات مادربرد بود. به این نوع رم single data rate میگفتند (SDR) اما نسلهای بعدی که دارای دو لبه برای اتصال بودند، سرعت انتقال داده و عملکردشان نیز دو برابر است. برای قرار گرفتن این نوع رم، یک نوع اسلات با دو دهنه و دو رنگ آبی و سفید طراحی شده است. به این نوع رم، double data rate میگویند. (DDR)
اما نمونه کاربردی رمهای قابلارتقا در مدلهای امروزی، از نوع رمهای DDR هستند که تا نسل پنجم توسعه یافتهاند. به این ترتیب شاهد تولید و تکامل نسلهای DDR، DDR2، DDR3، DDR4 و DDR5 بودهایم.
طی فرایند تولید نسلهای جدید، شاهد، افزایش سرعت (کلاک پالس)، بهبود عملکرد، بهینه شدن مصرف و… بودهایم. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه خواندن این مقالات را به شما پیشنهاد می کنیم:
میزان حافظه رم لپ تاپ
مسئله بسیار مهم دیگر در خرید رم لپ تاپ، میزان حافظه آن است. ظرفیت رم به گیگابایت سنجیده می شود. رم ممکن است ۱، ۲، ۴، ۸، ۱۶، ۳۲، ۶۴ و… گیگ (GB) باشد. در لپتاپ های کاربردی امروزی این میزان بین ۴ تا ۱۶ گیگ است. اما برای مصارف و کاربری سنگین (مثل بازی رایانه ای، طراحی و تدوین) حداقل به ۱۶ گیگ رم نیاز است.
توجه به ویژگی هایی که برای ارتقای رم لپ تاپ لازم است
چنانکه ذکر شد، اولین ویژگی رم جهت ارتقاپذیری این است که آنبورد نباشد؛ یعنی مستقل و مجزا باشد. اما در این میان دو ویژگی و شرط مهم دیگر نیز وجود دارد. به این ترتیب، سه شرط اصلی، لازمه ارتقاپذیری RAM میباشد:
- Non onboard RAM: یعنی چنانکه ذکر شد، رم نباید آنبورد باشد.
- وجود اسلات خالی: چنانکه ذکر شد، اسلات (slot) درگاهی است که رم مانند یک کارت روی آن سوار میشود. اگر روی مادربرد شما دو اسلات وجود داشته باشد، نهایتا از ظرفیت همان دو اسلات میتوانید برای افزایش رم استفاده کنید.
- امکان پشتیبانی سیستم از رم: مهمترین شرط جهت امکان ارتقا رم لپ تاپ این است که سیستم و CPU دستگاه شما، امکان پشتیبانی از حافظه بیشتر رم را داشته باشند. برای مثال ممکن است یک سیستم قدیمی، نهایتا از ۴ گیگ رم پشتیبانی کند. به این ترتیب، حتی اگر اسلات خالی روی مادربرد موجود باشد، امکان ارتقا فراهم نمیشود. ضمن اینکه روی بدنه رم، مشخصات آن با اعداد و کدهای مختلف نوشته شده است. با قرائت این جزئیات و چک کردن پردازنده سیستم خود، باید امکان هماهنگی و تطابق آنها را بررسی نمایید.
اگر لپتاپ شما ویژگیهای فوق را داشته باشد، میتوانید برای ارتقای RAM اقدام نمایید. اما حال این سوالات مطرح میشوند: «از کجا بفهمیم دستگاه ما چند اسلات دارد؟»/ «چطور بفهمیم سیستم ما از چه میزان رم پشتیبانی میکند؟» یافتن جواب این سوالها نیز ساده است. بدیهی است که از طریق سرچ مدل لپتاپ و خواندن مشخصات آن در سایت شرکت تولیدکننده، همه این اطلاعات را به دست میآورید.
از کجا بفهمیم که لپ تاپ ما از چند گیگ رم پشتیبانی می کند و چند اسلات دارد؟
چنانکه ذکر شد، پیش از اقدام برای خرید رم لپ تاپ جهت ارتقا باید بدانید که: آیا اسلات اضافه برای رم وجود دارد یا خیر و آیا سیستم شما از رم بیشتر پشتیبانی می کند یا نه؟
برای دریافتن اینکه روی مادربرد چند اسلات وجود دارد بهترین راه این است که قاب لپتاپ باز شود و مادربرد بررسی شود. همچنین می توانید از طریق آپشنهای ویندوز مشخصات سرعت رم را استخراج کنید. برای انجام این کار کافی است وارد task manager شوید. پس از ورود به تسک منیجر، ابتدا روی performance و سپس روی گزینه memory کلیک کنید. حال ریز عملکرد حافظه RAM به شما نمایش داده میشود.
همچنین فهمیدن اینکه درحال حاضر چند گیگ رم روی مادربرد نصب شده و درنهایت امکان پشتیبانی از چه میزان RAM ممکن است، کار دشواری نیست. برای اینکه بدانید اکنون سیستم شما چند گیگ رم دارد، کافی است به کنترل پنل (control panel) بروید و پس از ورود به system and security، روی گزینه system کلیک کنید. در ویندوز ۱۰ با ورود به بخش تنظیمات (settings) نیز پنجره مذکور باز میشود. حال در سمت راست پنجره، ذیل عنوان about، اطلاعات کلی درباره سیستم شما درج شده است. مقابل عبارت Installed RAM (رم نصبشده) میزان حافظه رم به گیگا بایت درج شده است.
لپ تاپ من از چند گیگ رم پشتیبانی میکند؟
اما اگر بخواهید بدانید که سیستم شما نهایتا از چه میزان رم پشتیبانی میکند، چه باید کرد؟ برای انجام این کار در نوار جستجو عبارت windows PowerShell را تایپ کنید و روی گزینه ظاهرشده راستکلیک کنید. سپس به عنوان ادمین (run as administrator) وارد برنامه شوید. در پنجره بازشده، عبارت ذیل را تایپ کنید و enter را بزنید:
Get-CimInstance Win32_PhysicalMemoryArray
عددی که ذیل MaxCapacity به شما نمایش داده میشود، بیشترین ظرفیتی است که سیستم از رم پشتیبانی میکند. البته این عدد بر مبنای کیلوبایت (Kb) ارائه شده است. برای تبدیل آن به گیگابایت باید عدد مذکور را تقسیم بر ۱۰۴۸۵۷۶ کنید. برای مثال در تصویر ذیل، عدد مورد نظر ۱۶۷۷۷۲۱۶ میباشد که تقسیم بر ۱۰۴۸۵۷۶ مساوی با ۱۶ (گیگابایت) میشود.
حرف آخر: خرید رم لپ تاپ و ارتقای سیستم ضمن کسب دانش و مهارتهای کاربردی
امیدواریم با خواندن این مقاله, ضمن به دست آوردن اطلاعات مورد نیاز درباره رم بتوانید جهت ارتقای سیستم خود اقدام کنید. توصیه می کنیم ضمن نگهداری درست از سیستم با اقداماتی از قبیل سرویس لپ تاپ، از دستگاه خود به خوبی مراقبت کنید.