وقتی فن لپ تاپ با صدای زیاد کار میکند و همزمان از مجاری تهویه دستگاه، هوای داغ خارج میشود، کاربران حسابی نگران میشوند. این علائم، نشانه بالا رفتن دمای CPU و سایر اجزای داخلی دستگاه میباشند. هرچند اگر سیستم خنککننده لپتاپ نتواند حرارت داخلی را به حد استاندارد برساند، مدار محافظ، رایانه را خاموش میکند؛ اما به هر حال، بالا رفتن دمای لپتاپ میتواند در بلندمدت به اجزای مختلف آسیب برساند. از این رو سوالات مختلفی درباره پایش عملکرد سیستم خنککننده و تست فن لپ تاپ توسطه کاربران مطرح میشود: برای تست سلامت فن لپ تاپ چه باید کرد؟ چگونه فن لپ تاپ را روشن کنیم؟ روشن کردن فن لپ تاپ چه اهمیتی دارد؟ چگونه فن لپ تاپ ایسوس را روشن کنیم؟ در این مقاله، ضمن پاسخ دادن به سوالات مذکور، مهمترین مطالب کاربردی در این زمینه را به شما ارائه کردهایم.
کوتاه، مفید و مختصر درباره تست فن لپ تاپ
پیش از آنکه به موضوع اصلی مقاله بپردازیم، سریع و کوتاه مقدمهای درباره آن ارائه میکنیم. به این ترتیب، آن دسته از کاربران که به دنبال جواب سریع هستند، پاسخ خود را مییابند. سایر علاقهمندان هم میتوانند با ذهنیت بهتری ادامه مقاله را بخوانند. پس با یک سوال کلیدی شروع میکنیم:
مقصود از تست فن لپ تاپ چیست؟
منظور از تست فن لپتاپ این است که ضمن بررسی میزان صدا و حرارتی که از دستگاه خارج میشود، از سلامت عملکرد آن مطمئن شویم. اگر صدای زیاد فن لپ تاپ ناشی از مشکل خاصی باشد، باید ضمن شناسایی منشأ آن، جلوی بالا رفتن حرارت را گرفت. زیرا این حرارت میتواند به سیستم آسیب برساند. علاوه بر این، ضمن اجرای روشهای تست فن لپتاپ، میتوانید برای نحوه کارکرد آن نیز برنامهریزی کنید. در ادامه به توضیح این روشها پرداختهایم.
مهمترین روشهای انجام تست و اطمینان از صحت عملکرد فن عبارتاند از: روشهای ساده تست فن لپ تاپ، استفاده از تنظیمات power options و به کار گرفتن نرمافزارهای اختصاصی. در ادامه، به تفصیل درباره نحوه انجام این کار توضیح دادهایم.
روشهای تست فن لپ تاپ
با استفاده از روشهای تست فن لپ تاپ، ضمن اطمینان از صحت عملکرد سیستم خنککننده، هم از میزان حرارت CPU و GPU (کارت گرافیک) آگاه میشوید، هم میتوانید برای نحوه کار کردن فن، تنظیمات مورد نظر را اِعمال کنید. این روشها عبارتاند از:
- روشهای ساده تست فن لپ تاپ
- استفاده از تنظیمات power options
- به کار گرفتن نرمافزارهای اختصاصی
روشهای ساده تست فن لپ تاپ
برای بررسی ساده عملکرد فن دستگاه، کافی است به صدای آن گوش دهید و وضعیت هوای خروجی از مجاری تهویه را بررسی نمایید. جهت انجام این کار، در یک محیط آرام به صدای فن گوش دهید. همچنین دست خود را جلوی مجاری تهویه (که معمولا در حاشیه راست یا چپ دستگاه قرار دارد) بگیرید و ببینید هوا از آن خارج میشود یا نه.
در صورتی که صدای فن لپ تاپ بیش از حد معمول باشد و حرارت خروجی از مجاری تهویه بالا باشد، باید منشأ آن را بررسی کنید. گاهی با بستن برنامههای اضافه و… به سادگی مشکل حل میشود؛ اما گاهی باید اقدامات بیشتری جهت شناسایی و رفع مشکل انجام دهید. در این راستا، خواندن این مقاله را به شما توصیه میکنیم: «۸ راهکار ساده برای کاهش صدای فن لپ تاپ»
ولی ممکن است گاهی متوجه شوید که اساسا فن لپ تاپ کار نمیکند؛ به این ترتیب ممکن است حتی با مشکل داغ کردن لپتاپ و خاموش شدن ناگهانی آن نیز مواجه شوید. در چنین مواقعی باید به تکنسین حرفهای مراجعه کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، خواندن این مقالات را به شما توصیه میکنیم:
«بررسی دلایل خاموش شدن ناگهانی لپ تاپ + راه های پیشگیری»
«دلایل داغ شدن لپ تاپ و راهکار جلوگیری از آن»
استفاده از تنظیمات power options
چنانکه ذکر شد، با استفاده از تنظیمات لپتاپ و اِعمال آن روی فن و سیستم خنککننده نیز میتوانید برای تست فن لپ تاپ اقدام کنید. به این ترتیب، اگر با وجود اجرای تنظیمات مورد نظر، باز هم با فن مشکل داشته باشید، باید از کارشناس حرفهای مشورت بگیرید.
اما برای اجرای تنظیمات power options روی سیستم خنککننده، باید وارد بخش مربوطه در کنترل پنل (control panel) شوید. با تایپ عبارت power options در نوار سرچ کنار منوی استارت، بهراحتی میتوانید این قسمت را پیدا کنید. پس از ورود به پنجره additional power settings، وارد قسمت تنظیمات پیشرفته (change plan settings\ change advanced power settings) شوید.
در این قسمت بین گزینههای مختلف بگردید و آپشن process power management را پیدا کنید. پس از باز کردن این گزینه، از گزینههای ذیل آن، گزینه system cooling policy را باز کنید. ذیل این عنوان دو گزینه Active و Passive وجود دارد. حالت active، درواقع حالت خنککننده فعال است. به این معنا که وقتی دمای پردازنده سی پی یو بالا میرود، فورا فن روشن میشود. اما در حالت Passive بهجای اینکه سیستم خنککننده سریع روشن شود، در وهله اول عملکرد پردازنده کند میشود؛ اگر این کار برای پایین آوردن دما جواب نداد، آنگاه فن روشن خواهد شد.
فعال بودن حالت active باعث میشود که باتری زودتر تمام شود؛ اما درعوض میتوانید ضمن ادامه فعالیت خود (بدون کم شدن سرعت پردازش) دما را کنترل کنید. به این ترتیب انتخاب با خود کاربر است که کدام عملکرد را برگزیند و چگونه کار سیستم خنک کننده را مدیریت کند. معمولا پیشنهاد میشود که در این قسمت، در وضعیت کار با باتری (on battery) حالت passive انتخاب شود و در وضعیت استفاده از برق مستقیم (plugged in) از حالت active استفاده شود.
به کار گرفتن نرمافزارهای اختصاصی
با استفاده از برنامهها و نرمافزارهای اختصاصی نیز میتوانید برای تست کردن و تنظیم عملکرد فن و سیستم خنککننده رایانه اقدام کنید. یکی از معروفترین برنامهها در این زمینه، نرم افزار speedfan میباشد. ویژگی این برنامه این است که علاوه بر تست فن و تنظیم آن، برای پایش حرارت CPU، GPU و سایر اجزای سیستم نیز به کار میآید.
برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، خواندن مقاله ذیل را نیز به شما پیشنهاد میکنیم:
«دمای سی پی یو در لپ تاپ چقدر باید باشد؟ + معرفی نرم افزارهای کاربردی»
با سیستم خنک کننده لپ تاپ بیشتر آشنا شوید!
حال که مهمترین مطالب درباره نحوه تست fan و سیستم خنک کننده لپتاپ را خواندید، بد نیست که با ساختار آن بیشتر آشنا شوید. به دلیل فعالیت CPU هنگام پردازش سیستم، دمای بالایی ایجاد میشود؛ دمایی که اگر از داخل دستگاه به بیرون هدایت نشود، به آن آسیب خواهد زد. برای همین سیستم تهویه داخلی و دفع حرارت لپتاپ متشکل از خمیر حرارتی، هیت سینک (گرماگیر) و فن طراحی شده است.
خمیر حرارتی (خمیر سیلیکون) بین سی پی یو و هیت سینک قرار دارد و گرمای ایجادشده را به هیت سینک منتقل میکند؛ خصوصیت خمیری بودن این ماده، باعث میشود که حرارت همه نقاط CPU را به خود جذب کند. همچنین از آنجا که این خمیر قابلیت رسانایی حرارتی دارد، دمایی را که به خود جذب کرده، از سمت دیگر به هیت سینک میدهد. Heat sink هم که در واقع عملیات گرماگیری را انجام میدهد، این گرما را میگیرد تا در گام بعدی به بیرون انتقال دهد. انتقال این گرما به بیرون به کمک فن انجام میگیرد. فن، ضمن خنک کردن سیستم، این حرارت را به بیرون هدایت میکند. به این ترتیب، حتی اگر ساعات طولانی، کار با لپتاپ ادامه پیدا کند، سیستم قادر خواهد بود با کنترل دما از بروز آسیب جلوگیری نماید.
اندر حکایت روشن کردن فن لپ تاپ
چنانکه ذکر شد، یکی از سوالاتی که از جانب کاربران در حاشیه تست فن لپ تاپ مطرح میشود این است که: چگونه فن لپ تاپ را روشن کنیم؟ چگونه فن لپ تاپ ایسوس را روشن کنیم؟
شاید طرح چنین مسئلهای عجیب باشد و در مقابل این پرسش مطرح شود که: مگر فن نباید به صورت خودکار به کار بیفتد؟ طرح این مسائل چه موضوعیتی دارند؟
بدیهی است که فن لپ تاپ معمولا به صورت خودکار و بهخاطر حرارت داخلی اجزای آن (مانند GPU و CPU) روشن میشود. این فرایند توسط بایوس لپ تاپ (BIOS) مدیریت میشود. اما گاهی به دلایل ذیل کاربران درباره روشن کردن فن لپ تاپ میپرسند. در این میان، میتوان به سه حالت ذیل اشاره کرد:
۱. وقتی فن لپ تاپ کار نمیکند. (بنا به دلایلی از قبیل: استهلاک، انباشت گرد و غبار روی آن، مشکل در تنظیمات بایوس، اختلال در عملکرد سنسور و…)
۲. زمانی که کاربر میخواهد به تنظیم سرعت فن بپردازد. (مانند گیمرها و افرادی که به فعالیتهای سنگین با رایانه خود میپردازند)
۳. وقتی که کاربر، صدای فن را نمیشنود.
در چنین مواقعی ممکن است سوالاتی از قبیل مواردی که ذکر شد مطرح شود. در این زمینه و در راستای تنظیمات فن لپ تاپ، خواندن مقاله ذیل را نیز به شما پیشنهاد میکنیم:
سوالات متداول درباره تست فن لپ تاپ
در پایان مقاله، با طرح برخی سوالات متداول، به جمعبندی این موضوع میپردازیم.
چرا پایش عملکرد فن و سیستم تهویه لپ تاپ اهمیت دارد؟
فعالیت پردازش سیستم که توسط پردازشگر مرکزی (CPU) و سایر اجزا صورت میگیرد، توام با ایجاد گرما و حرارت است. به همین دلیل، رصد کردن دمای آن با استفاده از قابلیتهای مختلف ویندوز اهمیت دارد. اما خیال کاربران همواره از یک جهت باید راحت باشد: اینکه در کنار همه آپشنهای موجود، سیستم خنککننده (متشکل از فن، هیت سینک و خمیر سیلیکون) کار خنکسازی قطعات را انجام میهند. اما اگر این فرایند به درستی انجام نشود، بروز آسیب ممکن است. به همین دلیل تست صحت عملکرد فن اهمیت دارد.
برای تست عملکرد فن، چه اقداماتی میتوان انجام داد؟
برای این کار، علاوه بر روشهای ساده تست فن لپ تاپ، میتوان از تنظیمات Power Options و گزینههای کنترل سرعت فن استفاده کرد. ضمن اینکه میتوان برنامهها و نرمافزارهای اختصاصی مانند speedfan را به کار گرفت.
حرف آخر: حالا بدون نگرانی به کارت برس!
اگر صدای زیاد فن لپتاپ یا حرارت هوای خروجی از دستگاه شما را نگران میکند، با استفاده از شیوههای مذکور عملکرد فن را تست کنید. توصیه میکنیم با رعایت نکات اصولی مقالات آموزشی، از لپتاپ خود به خوبی مراقبت کنید تا جلوی بروز آسیبهای مختلف را بگیرید؛ آسیبهایی که ممکن است شما را به تعمیر فن لپتاپ وادار کنند.
آخرین آپدیت:
نوزدهم خرداد ۱۴۰۴
